Birsel Oğuz

Birsel Oğuz

Hangi mucize daha inanılmaz?

Büyük Zafer sonrası Atatürk’ün sabır ve titizlikle yürüttüğü politika sayesinde önce Fransız askerleri, peşinden de İngilizler Çanakkale’den çekilmek zorunda kaldılar. Tek kurşun sıkmadan Edirne dahil olmak üzere Meriç nehrine kadar olan bölge tamamen boşaltıldı. Atatürk’ün “Bu sinir harbinden biz zaferle çıkarız, bunlar birkaç haftaya kalmaz ateşkes isterler” sözü doğru çıktı.

Ve 3 Ekim 1922 tarihinde ‘Ateşkes Antlaşması’ için Mudanya’da buluşuldu. İtilaf Devletleri adına İngilizlerin İstanbul’daki işgal kuvvetleri komutanı General Harrington, İtalya Hükümeti adına General Monbelli, Fransa Hükümeti adına General Charpy ve TBMM Hükümeti adına ise İsmet İnönü katılıyordu.

Görüşmelerin son gününde İsmet İnönü huzursuzdu. Ta ki genç bir teğmen gelip, eğilip usulca İnönü’nün kulağına “Merasim Kıtası hazır Paşam” diye fısıldayana dek. İşte o zaman İnönü bir oh çekti ve canı fena halde bir sade kahve istedi. Çünkü 30 kişilik merasim kıtası için muzaffer ordularımız içinde bir örnek botu olan, kansız, yırtıksız, yamasız, temiz bir örnek üniformalı asker bulmak ciddi sorun olmuştu.

Mudanya Ateşkes Antlaşması, 11 Ekim 1922’de imzalandı. İşte bu tarihte atlar için nal, nal çakmak için çivi yoktu Türkiye’de. Nüfusun çoğu yaşlı, kadın ve çocuklardan oluşuyordu. Erkeklerin çoğu şehit olmuş, mezarlarının yeri bile bilinmiyordu.

Okuma yazma oranı yüzde 3’tü. Okul yoktu, öğretmen, doktor, mühendis, hemşire yoktu. Tren kullanacak makinist yoktu.

Mudanya Antlaşması’nın sonrasında Lozan’a gidecek heyette takım elbisesi olan 3 kişi vardı. Gündüz görüşmeleri için en az bir takım elbiseden geçtik, kumaş yoktu, terzi yoktu. Arada bir “TBMM Gizli Celse” kayıtlarına bakmak gerek. Türkiye’nin kaderini belirleyecek olan Lozan’a gidecek heyetin giyeceği takım elbiseleri diktirmek için harcanacak parayı milletin meclisi karara bağlıyordu. Bu olaylardan yaklaşık 9 sene önce Cumhuriyet döneminin ilk hukukçularından, hocaların hocası, akademisyen, yazar, gazeteci, Atatürkçü Düşünce Derneği’nin kurucularından ve bu derneğin Onursal Başkanı Hıfzı Veldet Velidedeoğlu’nun anılarına bakalım:

“1913’te henüz bir ilkokul çocuğuyken, Orta Anadolu’nun tren uğrağı olmayan kasabasında her gün babamın yanında, başımızda kırmızı bir fes, elimizdeki zembilin içinde çarşıdan taşıdığım yiyeceklerin arasında Rus şekeri; Amerikan unu bulunduğunu ve babamın ayağına ayakkabı; sırtına çamaşır ve giyecek yapmak için Fransız köselesi, Fransız patiskası, Amerikan bezi, Alman kumaşı ve başını kapatmak için Avusturya fesi aradığını çok iyi biliyorum. Babam bunları arıyordu çünkü bunların Türk malı olanları yoktu. Hepsi dışarıdan geliyordu.”