Birsel Oğuz

Birsel Oğuz

MADAM GAULİS’İN GÖZÜYLE MUSTAFA KEMAL PAŞA

“Derinliğine inileeyen ve her an değişen bakışlarında karşısındakini hemen etkisi altına alan bir güç vardı. Biraz saklamaya çalıştığı çelik gibi bakışlarıyla hal ve tavrındaki sadelik birbiriyle çelişir gibiydi. Daha sonra onu birçok değişik hallerde görecektim. Ama hepsinden de ona çizgilerinde bir değişikliğe rastlamadım. Kullandığı kelimelerde tam bir isabet, hızlı ve açık bir muhakeme, daima en nazik ve tatlı bir ifadeye bürünmüş olmakla beraber konuşurken lider olduğunu belli eden bir hava vardı. Yürüyüşü çok zarif, sözleri ve hareketleri çok rahattı.”

Gaulis’in haklı Türk davasını dünya kamuoyunda gündeme taşımasının Türkiye kadar Fransa’ya da faydası olmuştur. Fransa’nın Fas’taki sömürge valisi Mareşal Lyautey, Gaulis’ten aldığı bilgiler doğrultusunda Türk davasının İslam dünyası üzerindeki etkilerini değerlendirip hükümete rapor ediyordu. Bu raporların da etkisiyle Fransa, Anadolu savaşının sonucuna göre, Türkiye politikasını yeniden düzenlemek zorunda kalacaktı.

Berthe Gaulis ülkesine dönünce yazarı bulunduğu gazetelerde Türk milli davasının içeriği hakkında pek çok yayımda bulunarak Avrupa kamuoyunda Türk davası lehinde son derece olumlu katkılar sağlamıştır. Gaulis bir sonraki ziyaretinde altı hafta kadar Çankaya Köşkü’nün bahçesindeki evde misafir edilmiş, bu sayede Mustafa Kemal Paşa ile dostluğunu daha da geliştirmiş, onun kişiliğine, liderliğine ve ideallerine her geçen gün daha fazla saygı duymaya başlamıştır.

Mustafa Kemal ile özellikle akşamları Çankaya Köşkü’nde sürekli fikir alışverişinde bulunan Gaulis, Milli Mücadele’nin amaç ve gidişatını ilk elden izleme olanağı bulmuştur. Gaulis’in yazmış olduğu “Çankaya Akşamları” ismindeki hatıratında ana başlık Mustafa Kemal ve özellikleridir. Bu bilgiler, Avrupa’da Mustafa Kemal Paşa’ya duyulan saygıyı artırmıştır.

Gaulis’in Mustafa Kemal ile ilgili analizleri son derece önemlidir.

“Mustafa Kemal beklemesini bilir; hiçbir şeyi tesadüfe bırakmaz. Ağır ağır inşa eder; aradra bir, bilinçli olarak darbe vurur. Her olay, kendi saatinde oluşur; hatta en yakınlarına, sırlarını paylaştığı kimselere bile tam fikrini açmaz. Günü gelir, o zaman insanı baştan başa saran, kendine özgü mantıkla, olayı ortaya koyar.”

Altı haftalık ziyaretin ardından Berthe Gaulis, ülkesine dönerken Mustafa Kemal sayesinde Milli Mücadele’yi sonsuza kadar savunacak bilgilere sahiptir. Mustafa Kemal’in duruşu, düşünceleri, Ankara’nın başkent olmasından tutun da, zafere olan inancına kadar, zafer sonrası yapacaklarından, eğitimden sosyal hayata, kadın haklarından hilafete kadar söylediklerinin hepsini ve daha fazlasını gerçekleştirmiş olması Gaulis için süpriz olmamıştır.

Fransız gazeteci ve yazar Madam Berthe Georges Gaulis, Milli Mücadele döneminde üç kez Anadolu’ya gelmiştir. Cephe ve cephe gerisindeki incelemeleri yerinde incelemiş, Ankara’ya gelerek Mustafa Kemal Paşa ile yaptığı görüşmeler sayesinde Türklerin haklı davasını anlamış ve inanmıştır.

Berthe Gaulis, beş büyük gazetenin yazarı olarak yazdığı makalelerde, kitaplarında, verdiği seminerlerde Türk davasını savunmuş, yalnızca Yunan mezalimi, milli hareketin haklılığını Mustafa Kemal Paşa’nın seçkin karakterini anlatmakla kalmamış, yazdığı mektuplar ile Avrupa’daki gelişmeler hakkında Mustafa Kemal Paşa’yı da bilgilendirmiş, Fransa’nın Türkiye’ye karşı izlediği politika ve bu konulardaki düşüncelerini iletmiştir.