Menderes Akdağ

Menderes Akdağ

ULAŞTIRMA PROJELERİ VE SONUÇ

Sovyet Rusya döneminde, Sibirya’dan Avrupa içlerine 4500 km’lik doğalgaz boru hattı döşenir. Rusya, çağın en önemli ulaştırma aracı boru hatlarıyla doğudan batıya bir kez daha egemenliğini pekiştirir. Proje Kazak doğal gazının Hazar denizine oradan Sibirya boru hattına entegresini de kapsar. Karadeniz’in altından geçen Mavi Akım adı verilen boru hattıyla iş Türkiye’ye kadar uzar. Amerika, boru hatlarından rahatsız olur. Çünkü Rusların hâkimiyet alanı genişler. Alternatif boru hatları devreye sokulur. Kazak doğalgazı Hazar denizi altından geçirilip Bakü Ceyhan boru hattına entegresi sağlanacaktır. Enerji konusunda Rusya’ya bağımlı kalmak istemeyen Türkiye İran’la da enerji antlaşmaları yapar. 1990’larda Gorbaçov önderliğinde Sovyet Rusya politikaları gevşetilince Sovyet Rusya dağılır. Ancak boru hatlarını elinde bulunduran Rusya çabuk toparlanır.

Eski Doğu Avrupa(Bulgaristan, Romanya, Çek cumhuriyeti, Slovakya, Litvanya, Estonya, Letonya, Ukrayna, Belarus) Avrupa birliği hinterlandında kalır. Bulgaristan ve Romanya’nın Avrupa Birliği’ne dâhil edilmesi sancısız olur. Ancak hemen kapısının ağzı olduğu için Ukrayna ve Belarus’un Batıya yanaşması Rusya için dayanılmazdır. Rusya batı yönden Avrupa Birliği tarafından tamamen kuşatılacaktır. Rusya bu iki devleti terbiye etmek için doğalgaz silahını kullanır. Belarus çabuk teslim olur. Ancak Ukrayna’daki olaylar devam eder. 1990’larda Sovyet Rusya’nın dağılmasıyla Orta Asya ve Kafkaslarda yeni Türk devletleri ortaya çıkar. Aynı yıllarda Amerika’nın da teşvikiyle Türkiye’nin Orta Asya ve Kafkaslara olan ilgisi artar. Cumhurbaşkanı Turgut Özal, Orta Asya gezisine çıkar. Bakü-Ceyhan boru hattı projesi ortaya konur. Buna Türkmenistan ve Kazakistan enerjilerinin Hazarın altından geçirilip entegresinin sağlanması dâhil edilir. İşler o kadar kolay değildir. Türkiye’de PKK terörü zirve yapar. Azerbaycan ile Ermenistan Dağlık Karabağ yüzünden savaşır. Hem yeni kurulan Türk Cumhuriyetlerinin başına Eski Komünist Parti Merkez Yönetimden kişiler gelir. Orta Asya ve Kafkasların demografik yapısı Rusların göç politikasıyla önceden değiştirilmiştir. Misal, Kazakistan’da önemli miktarda Rus nüfus bulunmaktadır. Demografik dağılım önemli bir bariyerdir.

Ruslar, Orta Asya ve Kafkaslar üzerindeki denetimi ellerinden bırakmaya niyetli değildir. Bunu siyasi, sosyal, ekonomik argümanlarla yaptıkları gibi icap ederse askeri müdahaleyi de seçeneklerde tutmaktadırlar. 2008’de Batıyla birlikte hareket eden Gürcistan’ın Acaristan, Abhazya, Güney Osetya şeklinde parçalanması, parçalanmayı önlemeye çalışan Gürci ordusunun Rus orduları tarafından darmadağın edilmesi buna örnektir. Son Ukrayna krizinde Rus ordularının hemen Kırım’a girmesi, Kırım’ın Rusya’ya ilhakı ve Ukrayna içinde yaşayan Ruslar kullanılarak Ukrayna’nın bölünmenin eşiğine gelmesi diğer misallerdir. Ulaştırma yatırımları, siyasal ve ekonomik nedenlerden dolayı yapılır. Yatırım sonuçları diğer etkenlerle birleşerek çok farklı bir noktaya ulaşır.