Mehmet Özçakır

Mehmet Özçakır

YAKIN YERLER , GÜNÜBİRLİK GEZİLER ÖDEMİŞ, BİRGİ DEN GÖRÜNTÜLER

Denizciliğiyle ünlü Aydınoğulları Beyliği’ne başkentlik yapan Birgi, İzmir‘in Ödemiş ilçesinde ve eskiden Belediye teşkilatı bulunan İlçe , 2014 den bu yana Ödemiş’e bağlı bir beldeye dönüşmüştür.

Aydın dan İncirliova üzerinden önce Tire ' ye uğranarak veya Köşk üzerinden geçilerek Ödemiş ten sonra varılan Birgi merkez olmak üzere 1308’de Aydınoğulları Beyliği’nin kurucusu olduğu yerleşik yaşadığı bölgedir.

İzmir çevresinde görülmesi gereken yerlerden biri olan Birgi, Lidyalılardan başlayıp, Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerine kadar uzanan köklü bir tarihe sahip şirin ve tarih kokan bir beldemiz. Tarihi Birgi Kenti Antik çağlardan beri, birçok medeniyete ev sahipliği yapan Birgi sırasıyla; milattan önce 750-680 yılları arasında Frig Uygarlığı, milattan önce 680-546 yılları arasında Lydia Uygarlığı, Pers Krallığı, Bergama Krallığı, ve Roma İmparatorluğu’nun hakimiyeti altında bulunmuştur. Bizans Döneminde önceleri –kule anlamına gelen- Pyrigion adıyla bilinen Birgi daha sonraları Christoupolis adını almıştır. Anadoluda Beylikler döneminde ise Aydınoğulları Beyliği’nin hakimiyeti altında bulunan Birgi XIII. ve XIV. yüzyıl boyunca aynı beyliğe başkentlik yapmıştır.

1333’de ünlü Arap gezgini İbni Battuta Birgi’ye gelmiş, Aydınoğlu Mehmet Bey’in Bozdağ’daki yaylağı, Birgi’deki sarayı, Birgi medresesini ve yapılan gösteriyi anlatmıştır.

1390’da Aydınoğulları Beyliği’ne son veren Osmanlı sultanı Yıldırım Beyazıd ordusu ile Birgi’ye kadar gelmiş, Bozdağ’ı aşarak Sard’a ( Salihli) gitmiştir. 1402’de Aydınoğulları eski topraklarına yeniden sahip oldular. 1403 kışını Tire’de geçiren Timur Han’ın askerleri Ödemiş ovasında güvenlikten eser bırakmadı. 1406’dan 1426’ya kadar Ödemiş yöresi Osmanlılar ile Aydınoğlu Cüneyd Bey arasında el değiştirdi. Osmanlı Sultanı II.Murad 1426’da Ödemiş ovasına kesinkes egemen olan Tire sancak beyliğine bağladı .

Ege bölgemizde kendini korumayı başarabilmiş tek kent olan Birgi, kendine has mimari dokusuyla cumbalı evleri ve konaklarıyla, camileriyle, türbeleriyle, hamamlarıyla, medreseleriyle, çeşmeleriyle, külliye ve daha birçok eseri ile beylikler döneminden başlayarak günümüze taşınmış 171 adet tescilli eseri bir arada barındıran müze kent görünümündedir.

Koruma altına alınarak, kentsel SİT alanı ilan edilen Birgi, sahip olduğu tarihi ve kültürel zenginlikleriyle adeta bir açık hava müzesi. Bizler de, tarihi evleri, konakları, camileri ve türbeleri gibi pek çok mekanıyla bir tablo kadar güzel Birgi’de günübirlik gezilecek görülecek şehir müze şehri görüntüsü ve AYDIN’a yakınlığı ile günübirlik gezilebilecek yerler açısından zengin bir merkez.

TARİHİ BİRGİ EVLERİ

beldenin en çok turist çeken yerleri olarak biliniyor. Ancak bu evlerden bir tanesi diğerlerinden biraz daha farklı. Çakırağa Konağı’nın biraz aşağısında bulunan Eski Birgi Evi, Ödemişli bir iç mimar tarafından restore ediliyor. Şimdilerde çalışma ofisi ve sanat evi olarak kullanılan ev, ilk görüşte dikkatleri çekmeyi başarıyor. Ziyarete açık olan bu binada ne yazık ki fotoğraf çekmek yasak.

ÇAKIRAĞA KONAĞI

Birgi’nin tarihi değerini yükselten yapılardan olan Birgi Çakırağa Konağı, Şerif Aliağa tarafından 1761’de yaptırılıyor. Konağın iç dizayn, stil ve mimarisi ise 19. yy izleri taşıyor. 2 kapısı ve bir iç bahçesi bulunan konağın, zemin katında ayrıca bekçi ve hizmetli odaları, ahır, samanlık ve misafir kabul yeri bulunuyor. Ahşap işçiliğinin en güzel örneklerinden biri olan Çakırağa Konağı, tavanlarındaki İSTANBUL süslemeleri ile de görenlerin beğenisini topluyor.

AYDINOĞLU MEHMET BEY CAMİ

Halk arasında Aslanlı Camii ya da Ulu Camii olarak da bilinen Aydınoğlu Mehmet Bey Camii, Beylikler döneminden kalma en eski camilerden. Selçuklu mimarisini yansıtan yapı, adını aldığı kurucusu tarafından 1312’de yaptırılıyor. Çakırağa Konağı ile birlikte kentin en büyük simgesi olan camii, Türk-İslam geleneğine uygun olarak yaptırılıyor. Burası, aynı zamanda hamam, medrese ve Aydınoğulları devletinin kurucusu Mehmet Bey ve üç oğlunun mezarının bulunduğu bir türbeden oluşan bir külliye şeklinde inşa ediliyor. Her ne kadar İslam mimarisiyle yapılmış olsa da camii, duvarında bulunan ve Lidyalılardan kaldığı düşünülen aslan heykeliyle diğer örneklerinden ayrılıyor.

İMAM-I BİRGİVİ TÜRBESİ

Birgi’de yaşayan 16 yy’ın en önemli din adamlarından İmam Birgivi’nin kasaba içinde bulunan türbesi bölgenin önemini daha da arttıran nedenler arasında. İmam-ı Birgivi Türbesi, günümüzde en çok ziyaret edilen türbeler arasında bulunuyor. Gelenler, orada bulunan ağacın dallarına kumaş bağlayarak dilek diliyorlar. Ancak, ilginç olan asıl durum, İmam Birgivi’nin türbe ve mezar kavramlarına oldukça karşı olarak bilinmesi. Yine de burası her yıl binlerce kişiyi ağırlıyor.

BİRGİVİ MEHMET EFENDİ MEDRESESİ

İslam alimi olarak tanınan İmam-ı Birgivi Mehmet Efendi’nin eğitim yeri olan Birgivi Mehmet Efendi Medresesi, Aydınoğlu Mehmet Bey Camii’nin hemen karşısında yer alıyor. Birgivi Mehmet Efendi’nin ömrünü geçirdiği bu yapı, Padişah II. Selim’in hocası olan Birgili Ataullah Efendi tarafından 1554’te yaptırılıyor. İlimi yayarak bölgede denge ve düzeni sağlayan imama bu nedenle Birgili anlamına gelen Birgivi lakabı veriliyor. Dikdörtgen bir yapıya sahip olan medrese, 16. yy medreselerinin küçük bir örneği olarak kabul ediliyor.

DEMİRLİ MAĞAZA

Kitabesinin günümüze ulaşmadığı bir diğer yapı olan Demirli Mağaza’nın 16. yy’da yapıldığı tahmin ediliyor. Buranın orasında gömülü bir küp ve bu küp'e doğru orantılı eğimlenen yer yapısı, mağazanın bodrum katında bir sıvı deposu olduğunun kanıtı olarak kabul ediliyor. Bir tarafı çift kemerle açılan binanın üst katınınsa bir Osmanlı dükkanı olduğu izlemini veriyor. Şimdilerde bu tarihi yapı, hediyelik eşya satışı için kullanılıyor.

Birgi ' yi bugün gerçekten bir Turizm beldesi Birgi yapan arkeolog emekli Emin BAŞARANBİLEK 'i anmadan geçmemek lazım.

Geçmişten günümüze ulaştırdığı çok sayıda eserle, Tire, Ödemiş ve sonrasında komşusu bulunan Birgi, bir hafta sonunda siz ziyaretçilerini bekliyor.

MEHMET ÖZÇAKIR

mehmetozcakir@hotmail.com

P.K:110 EFELER - AYDIN

GSM : 0.532.3722627