Birsel Oğuz

Birsel Oğuz

İMECE

Sinerji, bireylerin tek başına yapabileceklerinden fazlasını bir araya gelerekgerçekleştirmeleri, iş birliğinden doğan artı bir değer oluşturabilmeleridir.

İşbirliği, işi daha kolay, bazen daha kaliteli yapmayı sağlayan,ekip olmayı kolaylaştıran, kişiler arası ilişkileri zenginleştiren, ilişkileritekrar tekrar yeniden inşa etmeyi sağlayan bir yaşantıdır. Her işbirliğinde,bir işin yapılmasının yanı sıra bir de iletişim, dostluk vardır. Eğer bir işiişbirliğiyle yapmışsanız, bazen iş biter, unutulur, geride dostluk kalır.

Kültürümüzde imece vardır. İmecede ise sinerji vardır. Gelenekselkültürümüzde, özellikle kadınlar, kış hazırlıklarını imeceylegerçekleştirdiklerinde, hem tek başlarına kısa sürede yapamayacakları bir işiyaparlar, hem de bunu keyifle yaparlar. İmecenin iki boyutu vardır. İşingörülmesi ve insan ilişkileri. Bu noktada bir şeyin altını çizmek isterim.Kültürümüzde işbirliğine, imeceye eğilim vardır ama işbirliği yapmama, tekbaşına davranma eğilimi de vardır. Tarihimize baktığınızda, tek bir lideretrafında toplanan devletler olduğunu ancak liderlik kavgası yüzünden güçkaybedenler olduğunu da görürsünüz. “Amcaoğlu tahta çıktı, benim neyim eksik”anlayışı, zaman zaman, örneğin Selçuklularda önemli sorunlar yaratmıştır.

Günümüz Türkiye’sinin siyaset dünyasına baktığınızda da, hemişbirliğini/imeceyi hem de bir araya gelemeyenlerin küçük bağımsız partilerinigörürsünüz.

Benzer şekilde işyerlerinde de iki zıt eğilimi birlikte gözlemekmümkündür. Bir yandan “Bir elin nesi var, iki elin sesi var” anlayışı vardır,işbirliğinin gereğine inanılır. Ancak aynı anda “Aman ele uşaklık mı edeceğim,kendi işimi kendim kurarım” diyerek, bırakınız bir iş ortamında işbirliğiyapmayı, bir işe girmeye bile pek sıcak bakmayan bir anlayış vardır. Bu iki zıteğilimin özel olarak araştırılması, ekip olmayı engelleyen, kültürel vebireysel şemaların tek tek incelenmesi gereklidir.

GÖÇMEN KUŞLARIN ‘V’ DÜZENİ

İnsanlar dünyasındakine benzer şekilde, nesneler ve hayvanlardünyasında da sinerji bulunduğunu düşünebiliriz. Bir sandalyenin dört bacağı,özel bir kompozisyon içinde bir araya geldiklerinde, tek başlarınataşımayacakları bir ağırlığı taşırlar. Aslanlar işbirliğiyle avlanır, arılar,karıncalar muhteşem ekipler oluştururlar. İlgimizi çeker. Ama sanırım, bizlerdeen fazla hayranlık uyandıran veya beni en fazla heyecanlandıran göçmen kuşlarınekip oluşturarak uçmalarıdır.

Hiçbir kuş Kuzey Avrupa’dan Güney Afrika’ya tek başına uçamaz; amagöçmen kuşlar V düzeniyle uçarak bu mesafeyi kat edebilirler.

Bir kuş, V düzeni içinde uçarken önündeki kuşun hava boşluğundanyararlandığı için, tek başına olduğu zamana oranla %30 civarında enerjitasarrufu sağlıyormuş. En öndeki kuş, tek başına uçuyor gibi olduğu için dahafazla yoruluyormuş, bu yüzden bir süre uçtuktan sonra grubun arkasınageçiyormuş. Liderin sürekli değişmesiyle zorluğun paylaşılması ve sinerjiyaratılması, sürünün o uzun mesafeyi kat etmesini sağlıyormuş.

Bu olay, doğanın gökyüzündeki uçan harikasıdır. İnsanlar tarihboyunca hep gökyüzünden işaret beklemişlerdir. Astroloji bu beklentininürünüdür. İnsanlar aslında yıldızlardan işaretler beklemek yerine, göçmenkuşların V düzeni içindeki işbirliklerini yeryüzünde kendilerinin de işbirliğiyapmaları gerektiği konusunda bir işaret olarak görmelidirler.

V İŞARETİ: DÜRÜSTLÜK, DOSTLUK İŞBİRLİĞİ

Bazılarına göre iki parmakla yapılan V işareti zafer anlamına gelir.Bana göre ‘V’ işareti, evrenin her yanına sinmiş gizli bir ‘dostluk, dürüstlük,işbirliği’ işaretidir. Niçin?

Ladeste iki rakip birbirini kandırıp ödülü almaya çalışır. Ladesrekabet ve kandırma oyunudur. Ladese tavuğun V şeklindeki lades kemiğinikırarak başlarız. V bozulur, dostluk, işbirliği de bozulur, artık kandırmakserbesttir.

El sıkışan iki insanın kolları V şeklindedir. V dostluğunişbirliğinin işaretidir. Dostluk bozulduğunda, eller ayrılır, V işareti dekaybolur.

Göçmen kuşlar V şeklinde uçar, kuşların göğsünde de V şeklindekilades kemiği vardır, el sıkışan dostların kolları da V oluşturur. Doğayı,dostlukları koruduğumuz, birbirimize doğayla işbirliği yaptığımız sürece yerdegökte bu V’ler varlığını sürdürecektir. Doğayı tahrip edersek, doğalı bozarsak,kuşları mevsimsiz avlar, birbirimizi avlamaya, kandırmaya çalışırsak,gökyüzündeki ve yeryüzündeki V’ler bozulacaktır. Eğer yeterince önlem almazsak,torunlarımız gökyüzünde V şeklinde uçan göçmen kuşları göremezler.

İnsan ilişkilerinin sağlıklı bir şekilde inşa edilebilmesi için,insanın dürüst olması, hem hemcinsleriyle hem de doğayla işbirliği yapmasıgereklidir. Bin yıllar boyunca oluşmuş olan ekolojik denge ve az buçuk sürendünya barışı pek kısa bir süre içinde yok olabilir. İnsanlar arasındaki güvenve doğanın dengesi, bir lades kemiği kadar hassas ve kırılabilirdir. Hassasdengelerin ömrünü uzatmak insanın elindedir.