AĞZI OLANIN KONUŞMAK HER KİŞİNİN, KISSADAN HİSSE ÇIKARMAK ER KİŞİNİN

Kuvayı Milliye ‘nin yani Milli Kuvvetlerin bir araya gelerek , işgal altındaki Aydın’ı kurtaran kahraman Efelerimizi 100. Anma Yılı nedeniyle ADÜ tarafından düzenlenen YÖRÜK ALİ EFE SEMPOZYUMUNUN bugün son günü.

2 gündür ADÜ Atatürk Kongre merkezinde 3 ayrı salonda düzenlenen sunumlardan Aydın ile ilgili olanları izledim.

Bugün de sabahtan öğleye dek devam edecek sempozyum Yenipazar Yörük Ali Efe evine yapılacak ziyaret ile son bulacak.

Tamamını izleyemediğimiz sunumları ileride basılacak kitaptan okuma fırsatını bulacağız.

Yörük Ali Efe nin kızından doğan torunu , bir dönem Uşak Valiliği de yapan , bugün halen İzmir Merkez Valisi olarak görev yapan Kayhan KAVAS ın da izlediği sempozyumdan çok farklı şeyler öğrendik.

Bir dönem birlikte vatan savunması için birlikte omuz omuza düşmana karşı mücadele ettikleri Nazilli ‘ den Demirci Mehmet Efe ile Yenipazar’lı Yörük Ali Efe arasındaki gelen süregelen çekişmeleri, yine Yörük Ali Efenin kızının neden , Demirci Mehmet Efenin oğluyla 5 yıl süren bir nişanlılık yaşadığı ve ardından ayrıldıkları, Sempozyumun afişinde kullanılan Poster fotoğrafının nasıl tesadüf eseri Kocaeli de yayın yapan bir yerel gazetenin tozlu arşivinden bulunduğu, hep Kayhan Kavas ‘ dan ailenin içinden birinden dinledik.

Benim dikkatimi çeken Sempozyuma ilk gün Valilikten kimsenin katılmadığı ve mikrofondan hep teşekkür edilen rektör hocanın bulunmadığı , anonslarda sayın Valim denildikçe , protokol önüne baktığımda kimseyi göremeyince, meğer Merkez Valisi Kayhan Kavas için söylendiğini anladım.

Sizin anlayacağınız Aydın’ı sempozyumda İzmir Merkez Valisi Kayhan Kavas şeref nisafiri oldu sadece..!

Aydın ADÜ de yapılan bu sempozyumda sunuma yapanlara teşekkür belgelerini de Aydın Valiliği yerine , İzmir valisi sahnede yapılan “ Sayın Valim “ anonsları ile bir günlüğüne Aydın’a Vali olan Kayhan Kavas verdi..!

Çok güzel anekdotların yaşandığı sempozyumun ilginç Yörük Ali Efe paylaşımları hem anlamlı ve düşündürücüydü.

İşte onlardan biri.

“Bazı kimseler savaş zamanında yapılan işlerin bir çoğunu bana ve başkalarına mal ederler. Bu yanlıştır. Bir kişinin, beş kişinin böyle büyük davalarda ne ehemmiyeti olur ki? Gönlünde vatan muhabbeti taşıyan her vatansever o günlerde bizim gibi düşünmüş, bizim gibi duymuş, ondan sonra da bizimle beraber olmuştur. Milli mukavemette aslan payını kendine ayırmakta hata vardır. Bir elin sesi olur mu ki?”

Hakkında ciltler dolusu kitaplar yazılan , araştırmalar yapılan Yörük Ali Efe düşman Aydın a çıktığı 27 Mayıs 1919 tarihinden 20 gün sonra organize bir kuvvetle Malgaç da demir yolu kenarında Yunan karakoluna baskın yaparak, geri çekilen düşman ‘ın yeniden toparlanması sırasına kadar Ulusal ordu’nun oluşmasında büyük yararlıklar göstermiştir.

YÖRÜK ALİ EFE’nin HAYAT HİKAYESİ

Yörük Ali Efe 1895 yılında, Aydın İli Sultanhisar İlçesi Kavaklı Köyünde dünyaya gelmiştir. Babası Sarıtekeli aşiretinden İbrahim oğlu Apti, annesi yine yörüklerin Atmaca aşiretinden Fatma’dır.

Yörük Ali ondokuz yaşına geldiğinde, Aydın dağlarında dolaşan Alanyalı Molla Ahmet Efe’nin gurubuna katılmak istedi. Ağır bir sınavdan geçirilerek guruba alındı. Kısa zamanda Efe’nin ve tüm zeybeklerin güven ve sevgisini kazanarak gurupta ikinci adam konumuna yükseldi.

Alanyalı Molla Ahmet Efe’nin Bozdoğan Kavaklıdere baskınında ölmesi üzerine Yörük Ali Efe olarak gurubun başına geçti. Dört yıldan fazla dağlarda dolaşan Yörük Ali Efe, bu süre içinde daima ezilenin mağdur edilenin, güçsüzün yanında oldu. Haklı olarak halk tarafından sevildi, itibar ve destek gördü.

Yörük Ali Efe 1919 senesinde dağdan indi. O sıralar düşman İzmir’i, ardından Aydın ve Nazilli’yi işgal etmişti. Yörük Ali Efe, Kıllıoğlu Hüseyin Efe ve bazı arkadaşları, Aydın İli’nin Çine İlçesi Yağcılar Köyünde toplanarak, Sultanhisar İlçesine iki kilometre uzaklıkta Malgaç demiryolu köprüsü yanındaki güçlü ve tam teçhizatlı düşman karakoluna baskın yaptılar. Tarih:16 Haziran 1919. karakol tümüyle imha edildi. Oldukça önemli cephane ve erzak ele geçirildi. Bu baskın Batı ve Güney Anadolu’da düzenli, bilinçli, ve milli şuurla düşmana yapılan ilk baskındır.

Bu önemli başarı halka ümit ve cesaret vermiş, düşmanın yurttan kovulabileceğine olan inancını arttırmış ve Yörük Ali Efe’nin liderliğini perçinlemiştir. Düşman beklemediği bu baskın karşısında paniğe kapılmış, Nazilli’deki kuvvetlerini Aydın istikametine çakmıştır. Ne yazık ki çevreyi yakarak, yıkarak, masum insanları öldürerek...

Daha sonra 7. tümen kumandanı Şefik AKER’in başkanlığında kurulan halk meclisinde oy birliğince alınan karar uyarınca Aydın, Yörük Ali Efe emrindeki kuvvetler tarafından birinci kere kurtarılmıştır. Ancak takviye kuvvetlerle güçlenen düşman ordusu Aydın’ı ikinci kez işgal etmiştir. Artık kanlı savaşlar başlamıştır. Köşk, Umurlu ve Dörtyol cephesi kurularak olağanüstü cesaretle, donanımlı ve sayıca çok fazla olan düşman kuvvetleri büyük kayıplara uğratılmıştır.

Böylece düzenli ordu kurulana kadar yirmi aylık bir süre düşman kuvvetlerinin Aydın kanadından Anadolu içlerine ilerlemesi engellenmiştir. Düzenli ordunun kurulması üzerine Yörük Ali Efe, emrindeki savaş deneyimi çok iyi olan büyük bir gurubu her ferdinin istek ve sevgisiyle orduyla bütünleştirmiştir. Kendisi de Milli Aydın Cephesi Komutanı olarak savaş sona erene kadar vatani görevini sürdürmüştür.

Yörük Ali Efe Kurtuluş Savaşından sonra altı sene İzmir’de yaşadı, 1928 senesinde, Kurtuluş Savaşında bir süre karargahı olan Yenipazar’a taşındı. 1951 senesinde, tedavi için gittiği Bursa’da vefat etti.

Yörük Ali Efe vasiyetinde Yenipazar’da toprağa verilmesini istedi. Ayrıca “Halkı iyidir, toprağı sever, toprağı seven insan sever. Ben orada rahat ederim dedi. Kuva’yı Milliye’nin bu değerli komutanı TBMM tarafından istiklal madalyası ile ödüllendirilmiştir. Ayrıca değerli Türk halkının ona verdiği, rütbelerden en büyüğüdür.

Adına da türküler yakılan Yörük Ali Efe ‘nin en bilinen ve sevilen türküsünde denildiği gibi,

“Hey gidinin Efesi-Efesi-Efelerin Efesi...”

Efelerin Efesi Yörük Ali

Şu Dalama'dan geçtin mi,

Soğuk da sular içtin mi

Efelerin içinde

Yörük Ali'yi seçtin mi?

Hey gidinin efesi efesi

Efelerin efesi

Şu Dalama'nın çeşmesi

Ne hoş olur içmesi

Yörük Ali'yi sorarsan

Efelerin seçmesi

Hey gidinin efesi efesi

Efelerin efesi

Cepkenimin kolları

Parıldıyor pulları

Yörük de Ali geliyor

Açıl Aydın yolları

Hey gidinin efesi efesi

Efelerin efesi

Yörük Ali Efe'nin mezarı, ve restore edilerek müze haline getirilen evi bir dönem karargah olarak da kullandığı Aydın'ın Yenipazar ilçesinde bulunuyor.

Aydın ‘a ziyarete gelenler , Yenipazar da pide yedikten sonra mutlaka Efe ‘nin evini ve bahçesindeki mezarını ziyaret etmeleri onun anılarıyla tekrar yaşamak , bir fatiha okumak, ruhuna huzur verecektir.

SÖZÜN ÖZÜ:

KАHRАMАNI OLMАYАN BİR ULUSUN GELECEĞİ DE OLMАZ.