Türkiye, narenciye üretim ve ihracatında dünyanın önde gelen ülkelerindendir. Her ne kadar Tarım ve Orman Bakanlığı “Bitkisel Üretimin Planlanması” adı altında yayınladığı belgede pek çok meyve gibi narenciye üretimini kısıtlamak hatta yasaklamak istese de 2023/24 pazarlama yılında 4,4 milyon ton olarak gerçekleşen dünya portakal ihracatında ilk sırayı %40’lık pay ile Mısır almaktadır. Mısır’ı %25 ile Güney Afrika ve %8 ile ABD izlemektedir. Aynı yılda mandalina ihracatında önde gelen ülkeler sırasıyla Çin (%25), Türkiye (%25) ve Güney Afrika (%16) olur iken, limon ihracatında Türkiye (%28), Meksika (%27) ve Güney Afrika (%23), greyfurt ihracatında ise, Güney Afrika (%34), Çin (%31) ve Türkiye (%19) olmuştur.
Türkiye üretimi ele alındığında, Türkiye toplam portakal üretiminin %85’i, mandalina üretiminin %91’i, limon üretiminin %94’ü, greyfurt üretiminin %97’si Akdeniz Bölgesi’nde gerçekleştirilmektedir.
Bu alanda söz sahibi iller Adana, Mersin, Antalya, Hatay, Muğla, Aydın ve İzmir’dir. TÜİK Bitkisel Üretim İstatistikleri’ne göre, 2023 yılında 2 milyon 953 bin ton mandalina, 2 milyon 326 bin ton limon, 2 milyon 311 bin ton portakal, 285 bin ton greyfurt, 3 bin 581 ton turunç üretimi gerçekleşmiştir. Üretimin %37’si mandalina, %30’u limon, %29’u portakal ve %4’ü greyfurta ait olmuştur.
2023/2024 sezonunda üretim maliyetleri, artan girdi fiyatları nedeniyle önceki yıla göre önemli ölçüde arttı. Çiftçilere göre, gübreleme, zararlılarla mücadele ve sulama yoluyla ağaçların bakımı için maliyetler yaklaşık olarak % 300-450 arasında arttı. Artan enerji, yakıt ve elektrik maliyetlerinin yanı sıra artan işçilik maliyetleri de narenciye ve portakal suyu üreticilerinin temel sorunları haline geldi.
Dikkat çeken girdi artışları olarak akaryakıt fiyatları 2023 yılında bir önceki yıla göre yüzde 75,5 oranında arttı. Türkiye İstatistik Kurumu’na (TÜİK) göre tarımsal girdi fiyatları 2023 yılı Eylül ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 40,97 arttı. Öte yandan işçi asgari ücreti 2023’te yüzde 220 arttığı ifade edilirlken gerçekte bu rakamlar çok daha yüksektir.
Çiftçideki portakal fiyatları 2022 sezonuna göre 2024 ‘te % 20 düştü.2024 yılında mandalina da Üretici fiyatları 7-8 TL/kg (0,2$) seviyesinde ve üreticiler hala yüksek üretim maliyetlerini telafi edememektedir. 023/24 sezonunda üretici satış fiyatları 2022/23 sezonuna göre yüzde 40 düştü.
Şu anda Adana’da limon fiyatları 13-15 TL.,portakal-7-12 TL.,mandalina 15-20 TL arasında üreticiden çıkmaktadır.
2024 yılında narenciye tüketici fiyatlarında dikkat çeken bir yükseliş oldu. Geçen yıl üretici fiyatları en çok artan ürün % 327 ile mandalina olurken, portakal ise % 146 ile ikinci sırada yer aldı. Mandalina market ve pazarlarda 60 liraya kadar, portakal ise 50 liraya kadar çıktı.
Her üründe olduğu gibi narenciyede üretici kaybederken aracılar fahiş kârlar elde ettiler.