İçinde bulunduğumuz kuraklık sürecinde Aydın tarımı için en büyük risk ve tehlike tarımsal sulama kısıtıdır.
Tarımsal sulamada baraj ve göletler –öncelikle Adıgüzel Barajı-havzasındaki kuraklık olgusu ve yağışların azalması nedeni ile tarımsal sulamaya yetersiz hale gelmektedir.
Tarımsal sulamada yetki sahibi kamu kuruluşu olan DSİ Bölge Müdürlüğü’nde alt yapı projelerinin hayata geçirilmesi “teklif metni-gerekli izinlerin alınması-planlama-finans temini-proje ihalesi, inşaat ihalesi” gibi en az 3-4 yıl süren bir süreçten geçmektedir.
Aydın ilinde son yıllarda azalan yağışlar iklim değişikliğinin bir sonucu olarak kısa bir zaman aralığında yoğun bir biçimde görülmektedir.(2026 yılı Mart ayında olduğu gibi).Bu süreçte su depolama sisteminin olmayışı/eksikliği yer altı rezervlere karışanlar dışında tüm yağışlar sonunda Büyük Menderes vasıtası ile denize boşalmaktadır.
Aydın İlinde su depolamaya yönelik göller ve barajlar dışında alt yapı eksikliği bulunmaktadır.
Bugüne kadar su depolama çözümlerinde birisi olarak teklif edilen Didim/Balat Büyük Menderes demir kepenkli su tutma projesi hayata geçirilmemiştir.
Sulama Birliklerinde –ülke genelinde- yönetimde bulunan üreticilerin sistem dışına çıkarılıp, yönetimin DSİ memurlarının başkanlığına bırakılması tüm yatırımların DSİ Bölge Müdürlüğü bütçe imkânlarına paralel düzenlenmekte olması alt yapı yatırımlarında gerilemeye neden olmuştur.
2026 yılı ilkbaharında olduğu gibi dar bir zaman aralığında yoğun yağışlarla karşı karşıya kalan Aydın ili üreticileri, özellikle Söke, Didim, Koçarlı ve Germencik ilçeleri tarım arazilerinin su baskın afeti ve zorunlu olarak dolmuş olan Kemer barajından su deşarjı sonucu ile karşı karşıya kalarak, suların çekilmemesi tehlikesinden ve toprak tavının oluşmaması ihtimalinden dolayı Mayıs ve Haziran aylarında ekilmesi gereken tarla bitkilerinin ekilememesi tehlikesi ile yüz yüze kalmıştır. Su baskını afetinin bu derece olumsuz etkilerinin ortaya çıkmasının ana nedenlerinden birisi sulama alt yapısı eksiklikleridir.
Hali hazırda bankalara ve Tarım Kredi Kooperatifine borcu olan bahsi geçen ilçelerde tarım yapan bir kısım üretici çaresizlik içindedir.
DSİ imkânları ile sağlanması gerek tarımsal sulamaya ulaşamayan veya eksik sulama ile karşılaşan –hali hazırda tüm üretim dallarında zarar eden- üretici, yüksek sulama bedelleri ile karşı karşıya kalmaktadır.
ÇÖZÜMLER
· Kuraklık döneminde Valiliklerce yapılan su dağıtım planlamaları DSİ ve Ziraat Odalarının oluşturduğu komisyona devredilmeli.
· DSİ ‘nin yatırım ve alt yapı yatırımlarında mevzuat ve bürokratik işlemler azaltılmalı, kolaylaştırılmalı; bu sayede hızlandırılmalıdır;
· Sulama Birlikleri “sulama mevzuatı yeniden ele alınmalı, her mahalle ve köy küçük alanlara bölünerek, mevcut artezyen ve kesen kuyuların envanteri çıkarılmalı, sulama sahaları ve su ihtiyaçları tespit edilmeli, Muhtar, Ziraat Odası, İlçe Tarım Ve Orman Müdürlüğü temsilcilerinden oluşan heyetin yürüteceği “Mikro Havzalar Yer Altı Suları Değerlendirme Projesi” hayata geçirilmelidir.
· Sulama suyu depolama projelerine ağırlık verilmelidir;
· Büyük Menderes sulama yapıları ve “afet yönetimi” yeniden ele alınmalıdır.
· Didim/Balat Büyük Menderes demir kepenkli su tutma projesi hayata geçirilmelidir.
· Dalaman Çayının suyunun Kemer Barajı’na aktarım projesi hızlandırılıp hayata geçirilmelidir.
· Büyük Menderes taşkın sahaları 2026 Mart ayı taşkınları ölçü alınarak yeniden belirlenerek gerekli düzenleme ve alt yapı eksikleri giderilmelidir.
· Başta kuraklık, taşkınlar vb. afetlere karşı “afet bölgesi” kapsamındaki tedbirler genişletilerek eksiksiz alınmalıdır.
· Üreticinin afet dolayısıyla ödeyemediği bankalara ve Tarım Kredi Kooperatifine olan borçları faizsiz ve uzun vadeli ertelenmeli ve yapılandırılmalıdır.
· DSİ Sulama bedelleri yeni, gerçekçi ve kabul edilebilir esaslara bağlanmalıdır.