1844/1845 yıllarında nüfusça orta büyüklükte sayılabilecek Kuyucak Kazasının mahalle ve köylerinin ekonomisinin tarıma dayanması ve köyde yaşayanların hayatlarını temin noktasında tarımsal faaliyetleri en başta yer almaktadır.
Temettüat defterleri temel olarak, istatistikî bilgi veren defterler olmadığından dolayı, tarımsal faaliyetler hakkında doğrudan bilgilere yer verilmemiştir. Ancak defterlerdeki bir takım ipuçları, veri ve kayıtlardan yararlanarak, 1844-1845 yıllarında Kuyucak Kazasının tarımsal yapısı ve tarımsal hâsılatları hakkında bilgiler değerlendirilerek sayısal sonuçlara ulaşılabilmektedir.
Sözlükte “onda bir” anlamına gelen uşr (çoğulu uşûr, a‘şâr) kelimesinin Türkçeleşmiş şekli olan öşür fıkıhta toprak ürünlerinden tahsil edilen zekâtı ifade eder. (320) .
Her hane reisinin toplamda hangi üründen öşür verdiği bellidir. Buradan yola çıkarak da öşrü verilen mahsulün on ile çarpılmasıyla üretilen ürünün miktarını belirlemek mümkündür.
Verilen öşürler 1844 yılına ait olup hanelerin tarla ve bahçelerden elde ettikleri 1845 yılı hâsılatları ayrıca verilmiş olduğundan toplam bitkisel üretim hâsılatları elden geldiğince az hata il verilebilmektedir.
Kuyucak Kazasının yetiştirilen bitkisel ürünler yirmi çeşit olup, bunlardan bal ve odun bitkisel üretim olmamasına rağmen tarafımızdan bu kapsamda değerlendirilmiştir. Ayrıca sebze olarak verilen bitki çeşitleri verilmemiştir. Kuyucak Kazasının bazı köylerinde zeytin üretimi yapıldığı bilinmekle beraber ne kadar zeytin yetiştirildiği hakkında bilgi elde etmek mümkün değildir. Zeytin üretimi ve hâsılatı bazen ağaç sayısı ”eşcar” olarak verilirken bazen de “Revgan-ı zeyt” zeytinyağı olarak verilmiştir.
Bitkisel tarım üretimi köy ve mahalleler bazında ele alındığında bu yerleşim birimlerinin çağının şartlarına göre bir ihtisaslaşmaya gittiği görülecektir.
“Kapama bahçe” olarak niteleyebileceğimiz tek ürün yetiştirilen tarım arazilerinin yanı sıra az miktarda da olsa iki ürünün aynı anda üretildiği tarla ve bahçeler de bulunmaktadır.
Ortakçı Kasabası Bitkisel Üretimi
|
Tarım Ürünü Çeşidi |
Üretim Yapan Hane |
Hâsılat |
|
Sayısı |
Toplamı (Guruş) |
|
|
Hınta (Buğday) |
25 |
6175 |
|
Şa'ir (Arpa) |
86 |
14550 |
|
Penbe (Pamuk) |
21 |
6445 |
|
İncir |
157 |
154295 |
|
Asel (Bal) |
36 |
7180 |
|
Bakla |
31 |
2590 |
|
Duhan (Tütün) |
0 |
0 |
|
Zeytin |
0 |
0 |
|
Kokoros/Mısır/Darı |
33 |
3322 |
|
Üzüm |
9 |
1375 |
|
Bostan |
33 |
6310 |
|
Palamut |
157 |
34936,5 |
|
Kendir |
0 |
0 |
|
Susam |
13 |
1980 |
|
Sebze |
4 |
950 |
|
Nar |
3 |
200 |
|
Odun |
1 |
60 |
|
Elma |
1 |
40 |
|
Soğan |
2 |
150 |
|
Penbe/soğan |
2 |
210 |
|
Penbe/sebze |
1 |
240 |
|
Susam/arzan |
1 |
130 |
|
Toplam |
241138,5 |