· Türkiye'de ekonomik-sosyal amaçlı üretici örgütleri içerisinde en büyük payı %80 ile tarımsal kooperatifler oluşturmaktadır. Tarımsal kooperatifler arasında sayıca en yaygın olanları %46 ile tarımsal kalkınma kooperatifleridir.
2024 Yılı verilerine göre Tarım Ve Orman Bakanlığı’na bağlı tarımsal amaçlı kooperatiflerin dökümü aşağıdaki tabloda görüldüğü gibidir.
Kooperatif Sayısı Ortak Sayısı
|
Tarımsal Kalkınma Kooperatifleri |
6.364 |
652.337 |
|
Sulama Kooperatifleri |
2.446 |
321.196 |
|
Su Ürünleri Kooperatifleri |
601 |
31.895 |
|
Pancar Ekicileri Kooperatifleri |
31 |
1.205.282 |
|
Toplam |
9.442 |
2.210.710 |
2026 itibarıyla Türkiye'de Ticaret Bakanlığı bünyesinde (KOOPBİS) faal olarak 11.660 kooperatif bulunmaktadır. Bu kooperatiflerin büyük bir kısmı üretim, pazarlama ve hizmet odaklı olup, özellikle kadın girişim üretim kooperatifleri, tarımsal kalkınma amaçlı kooperatifler olarak önemli yer tutmaktadır.
Aydın’da Kooperatifçilik
2020 yılı verilerine göre Aydın ilinde mevcut 17 ilçe ve1163 Sayılı yasaya tabi, tarımsal amaçlı olarak kurulmuş 151 adet kooperatif vardır. Çeşitlerine göre 63 adet Tarımsal Kalkınma, 20 adet Sulama,10 adet Su ürünleri kooperatifi bulunmaktadır.
2025 Yılında Aydın’da Üretici Birlikleri ve Tarımsal kooperatiflerin dağılımı:
|
Örgüt Çeşidi |
Sayısı |
|
Tarımsal kalkınma kooperatifi |
114 |
|
Sulama kooperatifi |
20 |
|
Su ürünleri kooperatifi |
12 |
|
Kooperatif bölge birliği |
3 |
|
Yetiştirici birliği |
4 |
|
Tarımsal üretici birliği |
11 |
|
Toplam |
164 |
Çözüm:
Aydın İlinde bulunan 164 kooperatiften pasif durumda ve aynı bölgelerde bulunarak aynı işi yapan kooperatifler birleştirilerek güçlendirilmelidir.
· Kooperatifler yasası yeni baştan düzenlenmeli
· Kooperatif enflasyonunun önüne geçilerek tarımsal üretim kapasiteleri ve pazarlama hedef ve imkânları dikkate alınarak aynı saha ve ilçelerde birden fazla kooperatif kurulmasına izin verilmemeli; bu tür kooperatifler birleştirilmelidir.
· Tüm üretim kooperatifleri yeniden rehabilite edilmelidir.
· Türk Ticaret Kanununda yeni düzenlemeler ile aracı-üretici-kooperatif ilişkileri yeniden düzenlenmelidir.
· İşlevini yitirmiş kooperatifler tasfiye edilmelidir.