2025 yılı sofralık zeytin piyasalarına geçmeden önce 2023 ve 2024 yılları üretim,fiyat ve ihracat rakamlarına göz atalım.
Öncelikle üretim….
Üretim rakamları uzun yıllardır gerçeği yansıtmamaktadır. Çünkü saha araştırmalarının içinde ve başında UZZK yer almaktadır. Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi(UZZK) sofralık ve yağlık zeytin rekoltelerinin olduğundan çok fazla yüksek gösterilmesine taraftardır. Rekolte ne kadar çok ilan edilirse ham zeytin fiyatları üreticiden o kadar düşük fiyata alınacaktır.UZZK ‘nın yönetimi zeytin ve zeytinyağı sanayicileri ve ihracatçılarında oluştuğu için üretime dair veriler gerçeğinden yüksek çıkmaktadır.Bu konuda rekolte rakamlarının yanlılığını kanıtlamakta zordur.Çünkü zeytin sahaları çok geniş bir coğrafyada sahili takip ederek,sahil ve sahilden içerideki ikinci illeri kapsamak üzere Marmara’dan Kilis’e kadar uzanan bu geniş sahada rekolte kontrolü ve kontrolün sağlanması zor olmaktadır.Kısacası meydan UZZK’ya kalmaktadır.
Yakın yıllar rekolte rakamlarını ele alalım:
Dane zeytin üretimi 2023’de 1.520 bin tondur ve bunun 490 bin tonu sofralık zeytindir. 2023’de, sofralık zeytin üretimi bir önceki yıla göre %48,9 azaldı. 2023’de sofralık zeytin ihracatı bir önceki yıla göre %14,7 arttı. 2023 yılında sofralık zeytin en çok Irak, Romanya ve Almanya’ya ihraç edildi. 2023 yılında ithalatın %98’i Suriye’den yapıldı.
TÜİK Bitkisel Üretim 1. Tahminine göre, dane zeytin üretimi 2024’de 2.900 bin ton olarak açıklandı. 2.900 bin ton rakamı UZZK’nın tıynetine ve fiyatlandırma amacına uygun bir rakamdır.
2023 yılı değerlendirmesini yapacak olursak;
UZZK ‘nın dayattığı rekolte rakamlarına göre 2022/23 sezonunda dünya sofralık zeytin üretiminde Türkiye dünya birincisi oldu. Önceki yıllar genellikle üçüncü sıradaydı. UZZK için var/yok yıllar periyoditesi kavramı bulunmamaktadır.
2023/24 sezonunda dünya sofralık zeytin üretimi ve ithalatında bir önceki sezona göre düşmekte, ihracatta ise biraz yükselmektedir.
Türkiye’de 2023/24 sezonunda sofralık zeytin üretimi bir önceki sezona göre oldukça düşük seviyededir. ▪
2023/24 Dünya ve Türkiye sofralık zeytin fiyatlarında yükseliş devam ederken Türkiye’de UZZK marifeti ile zeytin ve zeytinyağı fiyatları gerilemiştir.