Yaz mevsiminin etkisini iyice hissettirdiği günlerde, yurtiçinden ve dünyadan aşırı sıcaklık haberleri peş peşe geliyor. Kıta Avrupa'sında hayatı durma noktasına getiren boğucu havalar, sınır kapılarımızdan içeri girmeye hazırlanıyor. CNN TÜRK Meteoroloji Danışmanı Prof. Dr. Orhan Şen, yaşanacak ani sıcaklık artışlarının ardındaki bilimsel nedenleri ve sistemin izleyeceği rotayı açıklayarak yurttaşların alması gereken önlemlere işaret etti.
PAZARTESİ GÜNÜ SINIRDAN GİRİŞ YAPACAK
CNN Türk ekranlarında önemli açıklamalarda bulunan Prof. Dr. Şen, Batı ülkelerinde günlerdir etkili olan sistemin Türkiye'ye doğru ilerlediğini vurgulayarak şu ifadeleri kullandı:
"Bu omega... Omega harfini düşünün. Omeganın ortası tamamen sıcaktı ve tam Avrupa'yı kaplıyordu. Biz bu omeganın doğusundaydık. Omeganın batısında da okyanus vardı. Dolayısıyla Avrupa'yı kasıp kavurdu. Bu ikinciydi Avrupa'yı kasıp kavuran. İlkinde bize fazla gelmedi. Fakat bu sefer gelecek. Gelecek ama Fransa'daki sıcaklar gelmeyecek. Enerjisini bırakıyor tabii. Üstelik kuzeye doğru kayıyor. Bugün, yarın ve pazar günü Almanya'da aşırı sıcaklar var. Büyük bir ihtimalle orada da sokağa çıkmayı engelleyebilirler. Ondan sonra Polonya, Çek Cumhuriyeti ve Macaristan'dan aşağı doğru sarkacak. Ne zaman? Pazartesi günü. Pazartesi günü Edirne'den bize girecek bu sıcaklar."
TERMOMETRELER GÜNEŞTE 55 DERECEYİ GÖSTEREBİLİR
Sistemin yurdu etki altına alacağı üç günlük periyodun altını çizen uzman isim, belirli bölgelerde yaşanacak ekstrem hava koşullarına dikkat çekerek tabloyu şu sözlerle özetledi:
"Edirne'de bu üç gün içerisinde sıcaklık 38-39 dereceye çıkacak. Edirne ile birlikte Kırklareli de bundan nasibini alacak. Pazartesi, salı ve çarşamba... Bakın üç günü söylüyorum. Türkiye'de bir sıcak hava dalgası meydana getirecek. Avrupa'daki o kuzeye gidip de kuzeyden aşağı inen sistem enerjisini bıraktı ama yine de bizde sıcaklıkları 6-7 derece yükseltecek. Perşembe günü zayıflıyor. Avrupa bu sıcak hava dalgasından pazartesi günü kurtuluyor, bize ise pazartesiden itibaren geliyor. Bizde de perşembeye kadar devam edecek. Nereler etkilenecek? Edirne ve Kırklareli'nden başlıyor. İstanbul'u da işin içine katıyor ama İstanbul'da 35 dereceyi geçmeyecek. 35 dereceye yaklaşacak bir sıcaklık var. Çanakkale, Bursa, Balıkesir, Kocaeli, Sakarya, Bartın ve Batı Karadeniz de etkilenecek. Batı Karadeniz'de normalde bu kadar sıcak olmaz ama bu sefer olacak. Daha güneye indiğimizde Aydın, Manisa, İzmir ve Denizli'de aşırı sıcaklar var. Aydın'da pazartesiden çarşambaya kadar sıcaklık 40-42 dereceye kadar ulaşacak gibi görünüyor. Hissedilen sıcaklık ise Aydın civarında 45 dereceyi geçebilir. Ama bu söylediğim sıcaklıklar gölgede ölçülen değerler. Güneşte ise 55 dereceye kadar çıkabilir."
SÜPER EL NİNO ETKİSİ YAZ AYLARINI KAVURACAK
Kavurucu havaların henüz zirve noktasına ulaşmadığını hatırlatan Şen, temmuz ve ağustos ayları için çok daha yüksek sıcaklıklar beklediklerini belirterek küresel ölçekte yaşanan iklim olaylarını şu şekilde anlattı:
"Yok, o kadar gitmez. Bizim beklediğimiz sıcaklar daha gelmedi. Biz temmuz ve ağustosta bekliyoruz. Bu sene Süper El Nino yılı. CNN TÜRK ekranlarında baharın sonlarına doğru da söylemiştik. Bu yıl Süper El Nino yılı. 1996 yılında da görülmüştü. O zaman etkisi 2 katsayısındaydı, şimdi ise 6. Yani dünya bu yıl çok güçlü bir El Nino yaşıyor. Dolayısıyla bunun etkisi sıcak hava dalgaları şeklinde olacak demiştik. Avrupa bunun iki tanesini yaşadı."
BİR DOĞAL AFET OLARAK DEĞERLENDİRİLMELİ
İklim dengesini altüst eden El Niño fenomeninin okyanus sularındaki ısınmayla tetiklendiğini ve jet akımlarını doğrudan etkilediğini vurgulayan Şen, sistemin işleyişini şu sözlerle detaylandırdı:
"El Niño, Doğu Pasifik'teki deniz suyu sıcaklığının yükselmesidir. Bunun çeşitli nedenleri var. Alize rüzgârlarının yön değiştirmesinden, doğulu rüzgârların kuvvetlenmesine kadar birçok etken söz konusu. Eğer yüzeye sıcak su gelirse buna El Niño, soğuk su gelirse La Niña diyoruz. Burada 'Deniz suyu sıcaklığı normalin 2 ya da 6 derece üzerine çıkarsa ne olur?' diye düşünmemek lazım. Çünkü bu durum denizin üzerindeki havayı aşırı derecede ısıtıyor. Nemle birlikte ısınan hava bütün dünyayı etkiliyor. Jet akımlarının yönünü değiştiriyor. Kuzeyden ve Ekvator'dan gelen sıcak havanın taşınmasını artırıyor. Avrupa'da İspanya üzerinden Fransa'ya ulaşan Afrika sıcaklarını da bu jet akımları taşıdı. Şimdi jet akımları kuzeye doğru gitti, ardından kuzeyden aşağı doğru kıvrıldı. Bir yılan gibi düşünün. Şimdi bizi etkiliyor. Biz aslında bu sıcak hava dalgasını temmuz ve ağustos aylarında bekliyorduk. Pazartesi, salı ve çarşamba günü Türkiye'de göreceğimiz bu sıcak hava dalgası aslında bir uyarıdır."
Yaşanacak aşırı sıcaklıkların can kaybı riskleri barındıran ciddi bir doğa olayı olduğunu anımsatan uzman isim, risk grubundaki yurttaşlara yönelik hayati uyarısını şu sözlerle tamamladı:
"Şu önümüzdeki üç gün var ya... Özellikle salı günü ve çarşamba günü sıcaklıklar biraz daha yüksek görünüyor. Yaşlılar, çocuklar ve kronik hastalığı olanlar dışarı çıkmasın. Bu önemli. Sıcak hava dalgası önemli bir doğal afettir. Deprem gibi, su baskını gibi diğer meteorolojik doğal afetler gibi değerlendirilmelidir. Hatta dünyada en önemli doğal afetler arasında ikinci ya da üçüncü sıraya gelmiş durumda. 2003 yılında Avrupa'da 70 bin kişi öldü. 2006 yılında 30 bin kişi hayatını kaybetti. Bu sene ise büyük bir ihtimalle Avrupa'da yeni bir rekor kırılacak."