Yılın ilk yarısında enflasyon altında ezilen maaşlardaki kümülatif erimenin faturası ağır oldu. Memurun cebinden 6 ayda 38 bin liraya yakın para buharlaşırken, en düşük maaş alan emeklinin kaybı 12 bin 600 lirayı aştı.
Dünya Gazetesi'nden Naki Bakır'ın makroekonomik analizine göre, milyonlarca memur ve emeklinin geçmiş enflasyona göre aldığı temmuz zamları, yaşanan refah kaybını gidermeye yetmedi.
SSK ve BAĞ-KUR emeklilerine geçmiş altı ayın enflasyonu olan yüzde 17,76 oranında zam yapılırken, memur ve memur emeklileri toplu sözleşme şartları gereği yüzde 13,52’de kalarak 6 aylık enflasyonun bile altında artış aldı. Uzmanlar, yapılan bu zamların bir "ekonomik illüzyon" yarattığına dikkat çekerek, yeni maaşların sadece temmuz ayından itibaren ileriye dönük bir koruma kalkanı olduğunu, ancak ocak ayından haziran sonuna kadar geçen süreçte eksilen satın alma gücünün geriye dönük olarak telafi edilmediğini vurguluyor.
Memur İlk Yarıda 19 Gün "Bedavaya" Çalıştı
Yapılan hesaplamalara göre, ocak ayında 60.000 TL nominal maaşla yıla başlayan bir memurun cebindeki para, TÜFE artışlarına bağlı olarak her ay adım adım eridi. Ocak ayında 57.230 TL'ye düşen reel alım gücü, haziran ayı sonuna gelindiğinde 50.955 TL ile en dip noktayı gördü.
Altı ay boyunca kâğıt üzerinde 360.000 TL maaş almış görünen bu memurun, enflasyon karşısındaki gerçek parası (reel toplamı) 322.095 TL’ye denk geldi. Altı ayda cebinden buharlaşan toplam para ise tam 37.905 TL oldu. Analizlere göre bu tablo, bir memurun ilk 6 ayda 19 gün boyunca bedavaya çalıştığını veya bir maaşının yarısından fazlasının hiç harcanamadan enflasyona kurban edildiğini gösteriyor. Temmuz zammıyla maaşı 68.100 TL’ye yükselen memur, geçmiş dönemin zararını cebinden ödemiş olarak yeni döneme başlıyor.
Aylığı ocakta 35.000 TL olan bir memur emeklisinin ise 6 ayda toplam 22.111 TL'yi kalıcı olarak kaybettiği hesaplandı.
En Düşük Emekli Aylığındaki Kayıp 12.635 TL
SSK ve BAĞ-KUR emeklileri de yılın ilk yarısında hayat pahalılığını en derinden hisseden kesim oldu. Ocak ayında 20.000 TL olan bir emekli aylığının reel değeri, haziran ayının sonunda 16.985 liraya kadar geriledi.
Altı ay boyunca hesabına toplam 120.000 TL yatan bu emeklinin, enflasyon karşısındaki reel geliri 107.365 TL'de kaldı. Emeklinin mutfağından ve pazar filesinden eksilen net tutar 12.635 TL olarak hesaplandı. Bu kayıp, en düşük aylık alan bir emeklinin neredeyse 20 günlük gelirinin harcanamadan yok olması anlamına geliyor. Ocak başında aylığı 30.000 TL olan bir başka emeklinin ise altı ayda buharlaşan parası 18.953 TL'yi buldu.
"Zamlar Geldiği Gün Erimeye Başlıyor"
Ekonomistler, SSK ve BAĞ-KUR emeklilerinin maaşlarının temmuz zammıyla reel olarak yeniden ocak başındaki düzeye ulaştığını, ancak aradaki 6 aylık kalıcı zararın sineye çekildiğini belirtiyor. Temmuzdaki artışların sabit gelirlilere ancak geçici bir nefes aldıracağı, enflasyonist trendin sürmesi nedeniyle maaş ve aylıkların zamlandığı ayın daha ilk gününden itibaren yeniden erime döngüsüne gireceği ifade ediliyor. Sabit gelirlilerin "zam-enflasyon" kısır döngüsü içinde sürekli enflasyonun arkasından koşmaya devam ettiği vurgulanıyor.