Büyükşehirlerde yaşam maliyetleri tırmanışa geçerken, barınma giderleri bütçelerin en büyük kalemi olmaya devam ediyor. Özellikle güvenlikli sitelerde ve apartmanlarda sunulan hizmetlerin maliyeti, aidat rakamlarını rekor seviyelere taşıdı. Birçok noktada kira bedellerini yakalayan bu ödemeler, vatandaşları zorunlu göçe iterken, yasal haklar konusu da yeniden gündeme geldi. Mevzuata göre, binaya yapılan her masraf kiracıya fatura edilemiyor. İşletme giderleri ile yatırım giderleri arasındaki ayrımın bilinmemesi, kiracıların haksız yere ödeme yapmasına neden olabiliyor.
117 BİN KİŞİ EVİNİ TERK ETMEK ZORUNDA KALDI
İstanbul özelinde yapılan son araştırmalar, barınma krizinin boyutunu gözler önüne serdi. Sadece geçtiğimiz yıl içinde 117 bini aşkın vatandaş, ödenemez hale gelen kira ve aidat yükü nedeniyle yaşadığı semti, hatta şehri değiştirmek zorunda kaldı. Özellikle sabit gelirli ailelerin, aidatların kontrolsüz artışı karşısında çaresiz kalarak mevcut düzenlerini bozduğu ve daha ekonomik bölgelere taşındığı görülüyor.
BAKAN KURUM'DAN ENFLASYON VURGUSU
Artan şikayetler üzerine yönetim şirketleri ve site aidatları mercek altına alındı. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, fahiş artışlara set çekecek yaklaşımı dile getirdi. Bakan Kurum, 'Aidat artışlarının enflasyon oranının üzerinde olmaması gerektiğini' şunları söyleyerek bunlara işaret etti. Bakanlık, site yönetimlerinin denetimini artırarak haksız kazanç ve fahiş zamların önüne geçmek için çalışmalarını sürdürüyor.
BU KALEMLERİ EV SAHİBİ ÖDEMEK ZORUNDA
Yasal düzenlemeler, gayrimenkulün yapısına ve demirbaşlarına yönelik harcamaların faturasını doğrudan mülk sahibine kesiyor. Kiracıların ödememesi gereken, sehven ödediyse de kiradan düşebileceği temel giderler şöyle sıralanıyor:
- Asansör ve merkezi ısıtma sistemlerinin köklü yenileme ve parça değişimleri,
- Çatı onarımları, dış cephe mantolama ve boya işlemleri,
- Binanın deprem güvenliğine yönelik güçlendirme çalışmaları,
- Demirbaş niteliğindeki eşyaların (jeneratör, hidrofor vb.) değişim masrafları,
- Sosyal tesis veya ek bina inşasına yönelik yatırım maliyetleri,
- Emlak vergisi ve Zorunlu Deprem Sigortası (DASK) ödemeleri.
MAKBUZLARI KALEM KALEM KONTROL EDİN
Sektör temsilcileri, ay sonu gelen aidat dökümlerinin dikkatlice incelenmesi gerektiği konusunda uyarıyor. Kiracının sadece kullandığı hizmetin (temizlik, elektrik, personel maaşı vb.) bedelini ödemekle yükümlü olduğu belirtiliyor. Binanın değerini artıran kalıcı yatırımların aidat ekstresinde görülmesi durumunda, mülk sahibiyle iletişime geçilmesi veya hukuki hakların aranması, gereksiz ödemelerin önüne geçilmesini sağlıyor.
