Çalışma hayatının zorlu koşullarında ömür tüketenler için devlet pozitif ayrımcılık yapıyor. 'Fiili Hizmet Süresi Zammı' olarak bilinen uygulama, riskli işlerde çalışanların daha az prim günüyle ve daha genç yaşta emekli olmasını sağlıyor. SGK'nın son hamlesiyle kapsama alanı genişledi. Yıllarca ateşin, tozun ve kimyasalın içinde çalışanlar için emeklilik yolu kısaldı. Ancak bu haktan yararlanabilmek için kodlara ve çalışma sürelerine dikkat etmek gerekiyor. İşte listeye yeni giren meslekler ve erken emekliliğin formülü...
SANAYİ İŞÇİSİNE POZİTİF AYRIMCILIK
Yıpranma payı denince akla hep madenciler, sağlıkçılar veya güvenlik güçleri gelirdi. Ancak kapsam artık fabrikalara kadar uzandı. Yapılan son güncellemeyle çimento fabrikaları, alüminyum tesisleri, dökümhaneler ve cam sanayii çalışanları da listeye dahil edildi.
Bu sektörlerde çalışanların 12 aylık mesaisi, kağıt üzerinde 15 ay sayılacak. Yani her yıl fazladan 90 gün prim kazanacaklar. Bu da emeklilik hedefine daha hızlı koşmak demek.
YAŞ HADDİNDEN 5 YIL DÜŞÜYOR
Sistemin mantığı basit: Riskli iş yapan, bedenen daha çabuk yıpranır, bu yüzden erken dinlenmeli. Kazanılan ekstra prim günleri sadece günü doldurmuyor, emeklilik yaşını da geriye çekiyor.
Normalde 60 yaşında emekli olacak bir çalışan, biriktirdiği yıpranma paylarıyla 55 yaşında, hatta bazı çok riskli gruplarda 52 yaşında emekliliğe hak kazanabiliyor. Yasalar bu indirimi genelde 5 yılla sınırlasa da yeraltı madenciliği gibi ekstrem durumlarda süre 8 yıla kadar çıkabiliyor.
MASA BAŞINDA OTURAN YARARLANAMAZ
Herkesin dikkat etmesi gereken ince bir çizgi var. Yıpranma payı alabilmek için o riskli işi 'bizzat' yapıyor olmak şart. Örneğin bir çimento fabrikasının muhasebesinde veya insan kaynaklarında çalışan idari personel bu haktan yararlanamıyor.
Ayrıca yaş indiriminin devreye girmesi için bu riskli işlerde en az 3600 gün, yani 10 yıl fiilen çalışmış olmak gerekiyor. Yeraltı madencilerinde ise bu süre 5 yıl (1800 gün) olarak uygulanıyor. 1-2 yıl çalışıp bırakanın sadece primi artıyor, yaşı geri gelmiyor.
KODLARINIZI KONTROL EDİN, HAKKINIZ YANMASIN
Çalışanın en büyük sorumluluğu hizmet dökümünü takip etmek. e-Devlet üzerinden 'SGK Tescil ve Hizmet Dökümü'ne bakıldığında, primlerin yanında 'FHSZ' ibaresi ya da 2A, 3A gibi özel kodların görülmesi gerekiyor.
Eğer ağır sanayide çalışmanıza rağmen işveren sizi 'düz işçi' koduyla bildirdiyse yıpranma hakkınız buhar olabilir. Geriye dönük düzeltme için SGK kapıyı kapatıyor; tek çare Hizmet Tespit Davası açmak.