Yıllardır emlak sektöründe yazılı olmayan bir kural gibi benimsenen ve tapu harçlarını düşük ödemek amacıyla satış bedelini belediyenin belirlediği rayiç bedel üzerinden gösterme alışkanlığı, artık devlete takılıyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı, geleneksel denetim yöntemlerini terk ederek tamamen dijital ve veri odaklı bir denetim modeline geçiş yaptı. Mekânsal Veri Analizi (MEVA) adı verilen bu yeni yapay zeka destekli platform; tapu ve kadastro kayıtlarını, bankaların ekspertiz raporlarını, konut kredisi verilerini ve internetteki emlak ilanlarını devasa bir dijital havuzda birleştiriyor.
Düşük Bedel Göstermenin Ekonomik ve Hukuki Tehlikeleri
Tapu işlemlerinde satış bedelini düşük beyan etmek ilk bakışta masrafları azaltan bir tasarruf yöntemi gibi algılansa da, aslında hem alıcılar hem de satıcılar için pimleri çekilmiş ekonomik ve hukuki bir saatli bomba niteliği taşıyor. Özellikle değer artış kazancı vergisi, bu noktada en büyük tehlikelerden biri olarak Aydınlı vatandaşların karşısına çıkıyor. Bir mülkü belediye rayiç bedeli üzerinden düşük göstererek satın alan kişi, aynı gayrimenkulü beş yıllık süre dolmadan gerçek piyasa değeri üzerinden elden çıkarmak isterse, ortaya çıkan devasa hayali kârın gelir vergisini ödemekle yükümlü kılınıyor. Yani satıcının zamanında ödemekten kaçındığı vergi yükü, doğrudan alıcının omuzlarına biniyor. Ancak, gayrimenkulün iktisap edilmesinin üzerinden tam beş yıl geçmişse, yasalara göre bu satış değer artış kazancı vergisinden tamamen istisna tutuluyor.
Aydınlılar İçin Çözüm Yolları ve İtiraz Süreçleri
Fakat pişmanlık zammının ve eksik harcın dilekçe verildikten sonraki 15 gün içinde kesinlikle ödenmesi gerekiyor; aksi takdirde pişmanlık ihlal edilmiş sayılıyor. Uyarıları dikkate almayanlara ise resmi İzaha Davet yazısı gönderiliyor ve bu tebliğe 30 gün içinde yanıt verilip uzlaşma sağlanırsa, normalde yüzde yüz oranında kesilecek olan vergi ziyaı cezası yüzde yirmiye düşürülüyor. Yine de, idarenin sırf yapay zeka verilerine veya internet ilanlarına dayanarak ceza kesemeyeceği, bunu banka dekontu gibi somut delillerle ispatlaması gerektiği Danıştay kararlarıyla sabitlenmiş durumda. Somut delil yoksa, Aydınlı vatandaşların Vergi Mahkemesinde dava açarak bu tarhiyatı iptal ettirme hakları yasal olarak korunuyor.
