SGK uzmanı Özgür Erdursun, Dünya Gazetesi’ndeki köşesinde yetim veya ölüm aylığı alırken evlenen kız çocuklarına ödenen çeyiz parasının yasal çerçevesini ele aldı. İlk defa 01.10.2008 tarihinden sonra çalışmaya başlayan sigortalıların hak sahiplerini kapsayan bu ödeme, evlilik nedeniyle aylığı kesilenlere bir defaya mahsus veriliyor. Erdursun, ödemenin tanımını şu sözlerle yaptı: "Evlenme ödeneği (çeyiz parası), ilk defa 01.10.2008 tarihinden sonra çalışmaya başlayan sigortalıların hak sahipleri için, ölüm geliri veya ölüm aylığı almakta iken evlenen ve bu nedenle aylığı kesilen kız çocuklarına, bir defaya mahsus olmak üzere evlenme tarihindeki gelir veya aylıklarının iki yıllık (24 aylık) tutarı kadar ödenen ölüm yardımıdır."
SİGORTA KOLLARINA GÖRE ÖDEME DÖNEMLERİ DEĞİŞİYOR
Hak sahiplerinin tabi olduğu sigorta kolu, alacakları tutarın belirlenmesinde doğrudan rol oynuyor. Mevcut düzenlemeye göre, 4/a (SSK) ve 4/b (Bağ-Kur) kapsamındaki kız çocukları evlenme tarihindeki aylıklarının 24 katını alabiliyor. Buna karşın, 01.10.2008 öncesi 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu’na tabi kamu görevlilerinin hak sahiplerinde uygulama farklılaşıyor. Emekli Sandığı kapsamında evlenmesi nedeniyle aylığı kesilen eşe ve kız çocuklarına 12 aylık ödeme yapılıyor; bu hak anne için de geçerlilik taşıyor.
İKİ YIL DOLMADAN BOŞANANLAR İÇİN SÜREÇ NASIL İŞLİYOR?
Evliliğin kısa sürmesi durumunda aylığa yeniden dönme şartları belirli kurallara bağlanmıştır. Çeyiz parası alan kız çocukları boşandıklarında, hak sahipliğinden doğan gelir veya aylıklarını yeniden bağlatabiliyor. Fakat evlenme ödeneğinin alındığı tarihten itibaren iki yıl içinde boşanma gerçekleşirse, bu süre boyunca aylık ödenmiyor ve hak sahipleri ancak iki yıllık dönemin bitimiyle yeniden gelir hakkı kazanıyor.
5434 sayılı Kanun’a tabi kamu görevlilerinin yakınlarında ise evlilik tarihinden itibaren 12 aydan önce boşanma gerçekleşirse, ödenmiş olan ikramiyenin eksik kalan kısmının tahsili tamamlanana kadar yeni aylık bağlanmıyor.
SGK ÇEYİZ PARASI BAŞVURULARI NASIL YAPILIR?
Ödeneği almak isteyen hak sahiplerinin resmi başvuru prosedürünü eksiksiz yerine getirmesi gerekiyor. Başvurular esnasında Gelir/Aylık/Ödenek Talep Belgesi kullanımı zorunlu tutuluyor. Evlilik henüz nüfus kütüğüne işlenmemişse, dilekçeye evlenme cüzdanı örneğinin eklenmesi şart koşuluyor.
SSK ve Bağ-Kur kapsamındaki kişilerin, sigortalının dosyasının bulunduğu Sosyal Güvenlik İl veya Sosyal Güvenlik Merkez Müdürlüklerine gitmesi gerekiyor. Ankara Sıhhiye'deki Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığı (Mithatpaşa Caddesi No:7) ise Emekli Sandığı (4/c) kapsamındaki hak sahiplerinin dilekçe ile başvuracağı merci olarak faaliyet gösteriyor.
Uzman isim, hak kaybı yaşanmaması adına net bir uyarı yapıyor. Erdursun, hak sahiplerinin bağlı oldukları sosyal güvenlik statüsüne göre uygulanan ödeme kurallarını ve başvuru şartlarını dikkatle incelemesi gerektiğini vurguluyor.
