Ocak 2025 itibarıyla hayata geçen yeni düzenleme, engelli vatandaşların emeklilik süreçlerinde geri dönüşü zor mağduriyetler yaratmaya başladı. Getirilen yeni kriterler nedeniyle binlerce kişinin emekli aylığı kesilme tehlikesi yaşarken, sağlık kurulu raporlarının hesaplanma biçimi baştan sona yenilendi.
VERGİ İNDİRİMİ İLE EMEKLİLİK DÖNEMİ BİTTİ
Vatandaşların vergi dairesinden aldıkları belgeyle emeklilik planlaması yapma imkanı yeni yasayla tamamen ortadan kalktı. Dilek Ete, SGK'nın maliyeden alınan raporları doğrudan reddettiğini vurguladı.
Kurum, ellerinde rapor bulunanlar için tanınan altı aylık geçiş süresinin dolmasının ardından başvuruları bizzat Devlet, Üniversite veya Eğitim Araştırma hastanelerine sevk ederek yürütüyor. Ete, sistemi değiştiren adımı şu sözlerle aktardı: "Ocak 2025’te dediler ki bir dakika biz bu vergi indirim belgesini kaldırıyoruz. Artık engelli emeklisi olmak istediğinizde maliyeden, vergi dairesinden gidip bir rapor almayacaksınız. Alsanız da bize getirdiğinizde SGK’ya emeklilik için biz onu kabul etmiyoruz..."
HASTALIK ORANLARI ARTIK TOPLANMIYOR
Düzenlemenin engelli vatandaşlar önüne koyduğu en büyük engel, sağlık kurulu raporlarındaki hesaplama yönteminin değişmesi oldu. Birden fazla rahatsızlığı bulunan kişilerin engel oranları eskiden toplanırken, güncel sistem yalnızca en ağır hastalığın oranını dikkate alıyor.
Fiili engellilerin resmi engel oranını düşüren bu tabloyu Ete şöyle özetledi: "Önceden Merkez Sağlık Kurulu tarafından Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’e göre sağlık oranı belirleniyordu... Üç tane rahatsızlığı var; böbrek, kalp, psikolojik... Bunların her birini oranlayacaksın, sonra toplayacaksın... Şimdi 2025 Ocak’tan itibaren diyor ki ben artık Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespit İşlemleri Yönetmeliği’ne göre belirleyeceğim... En yüksek rahatsızlığın olduğu bir tane hastalığı alacağım ve o hastalığın oranı neyse senin çalışma gücü kaybı oranı da o."
PRİM GÜNÜ ARTIRILDI, AYLIKLAR İPTAL EDİLİYOR
Çalışma gücü kaybı kademelerinde yapılan güncellemeyle sigortalılık süreleri de zorlaştırıldı. Eski sistemde 15 yıl 3600 gün ile emekli olunabilirken, yeni şartlara göre yüzde 40 ile yüzde 49 arası çalışma gücü kaybı olanlardan 18 yıl sigortalılık süresi ve 4100 prim günü isteniyor. Yüzde 50 ile yüzde 59 arası kayıp yaşayanlar için bu koşul 16 yıl sigortalılık ve 3700 prim günü olarak uygulanıyor.
Uzman isim, "Bu yasa çıkmadan önce insanlar 15 yıl 3600 günle emekli olma imkanı vardı. Ne demek bu? Yaklaşık 500 gün... Sosyal Güvenlik Kurumuna her ay para yatırman gerek. Bu insanların cebinde böyle destelerle para yok ki..." diyerek artan prim yüküne tepki gösterdi.
Eski tarihlerde emekli olanların kontrol muayeneleri ise en büyük riski taşıyor. Kontrollerde "Sen artık engelli değilsin" denilerek pek çok kişinin aylığının iptal edildiğini bildiren Ete, vatandaşların gelirlerini ve sağlık güvencelerini yitirerek ilaç alamaz duruma geldiğini belirtti. Uygulanan değişiklik yalnızca 4A (SSK) kapsamındaki çalışanları kapsıyor; Memur ve Bağ-Kur'luların şartlarında bir farklılık bulunmuyor.
AYM SÜRECİ VE HUKUKİ YOLLAR
CHP Milletvekili Sezgin Tanrıkulu tarafından 7538 sayılı Kanun’un iptali için Şubat 2025’te Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) başvuru yapıldı. Kararın 14 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla henüz açıklanmadığını hatırlatan SGK uzmanı, mağduriyet yaşayanların dava açarken dayanabileceği mevzuat maddelerini 5510 Sayılı Kanun Madde 28/5, Geçici Madde 2, Geçici Madde 6 (7. fıkranın d ve e bentleri) ile Geçici Madde 10 (3 ve 4. bentleri) şeklinde sıraladı.
Ete, hak arayışındaki vatandaşlara şu uyarıyı yaptı: "Eğer o düzenlemenin bazı bölümleri anayasaya aykırı bulunursa bu sefer daha önce aylıkları kesilenler açısından bir geriye dönüş olabilir... Reddoluyorsa, maaşlarınız kesiliyorsa ve bu konuda gerçekten bir mağduriyetle tamamlayamayacaksanız, dava açarak da hakkınızı arayabilirsiniz."
