Osmanlı İmparatorluğu'nun erken dönemlerinde yaşayan ve asıl adı Muslihuddin Mustafa olan Şeyh Vefa, son günlerde televizyon ekranlarına taşınan hayat hikayesiyle izleyicilerin dikkatini çekiyor. 15'inci yüzyılda yaşayan mutasavvıf, astronomi ve musiki alanlarındaki çalışmalarıyla dönemin en saygın isimleri arasında yer aldı. İstanbul'un Fatih ilçesinde sınırları bulunan Vefa semti, adını doğrudan bu tarihi şahsiyetten aldı.
VEFA SULTAN (MUSLİHUDDİN MUSTAFA) KİMDİR?
Zeyniyye tarikatının Vefaiyye kolunu kuran Muslihuddin Mustafa, eğitim hayatına Karamanoğulları egemenliğindeki Konya'da adım attı. Babasıyla beraber Osmanlı'nın o dönemki başkenti Edirne'ye giderek tahsilini burada tamamladı. Zahiri ve batıni ilimlerde uzmanlaşan alim, Edirne'de Debbağlar Camii İmamı Şeyh Muslihuddin'in derslerine katıldı. Hocasının yönlendirmesi sonucu Abdüllatif-i Kudsi'nin sohbetlerine dahil oldu. Dini bilimlerin yanı sıra astronomi ve musiki gibi fen alanlarında da kendini geliştirdi. Devlet adamları tarafından kendisine vefk hazırlatıldığı tarihi kayıtlara geçti.
ŞEYH VEFA HANGİ DÖNEMDE YAŞADI VE İSTANBUL'A NASIL GELDİ?
Hac farizasını yerine getiren alim, dönüş yolculuğu sırasında Hristiyan korsanların saldırısına uğradı. Esir düşerek Rodos'a götürüldü. Dönemin önde gelen isimlerinden Karamanoğlu İbrahim Bey'in araya girmesi ve fidye ödemesi sonucu özgürlüğüne kavuştu. Bu olayın ardından İstanbul'a giderek bugün kendi adıyla anılan bölgeye yerleşti. İrşad faaliyetlerini Vefa Tekkesi adı verilen dergahında sürdürdü.
FATİH SULTAN MEHMED VE ŞEYH VEFA NEDEN GÖRÜŞMEDİ?
İstanbul'da yaşadığı yıllarda Fatih Sultan Mehmed'den büyük maddi destek gördü. Padişah, alim adına bir cami ve çifte hamam inşa ettirdi. Bütün bu binalarla beraber Çorlu'ya bağlı Kepelim köyünü kendisine mülk olarak verdi. Aradaki bağa rağmen Şeyh Vefa, padişahın yüz yüze görüşme taleplerini geri çevirdi. Kapıdan dönmek zorunda kalan Fatih Sultan Mehmed büyük bir üzüntü yaşadı. Şeyh Vefa, yanındakilerin padişahı neden içeri almadığını sorması üzerine şu yanıtı verdi: "Onun bana olan sevgisi ve benim ona olan ilgim, bizi asıl vazifelerimizden alıkoyabilirdi. Bu dostluk, halkın işlerini aksatabilirdi."
SULTAN İKİNCİ BAYEZİD İLE İLİŞKİSİ NASILDI?
Babasının ardından tahta çıkan Sultan İkinci Bayezid de Şeyh Vefa'ya derin bir hürmet besledi. Padişah, kızının nikahını bu saygın alimin kıymasını istedi. Bu görev için kendisine kırk bin akçe gönderdi. Dünya malına önem vermeyen mutasavvıf, parayı geri çevirdi. Nikah işleminin Muhyiddin Konevi tarafından yapılmasını tavsiye etti. 1490 sonları veya 1491 yıllarına denk gelen vefatında Sultan İkinci Bayezid cenaze namazında bizzat saf tuttu. Padişahın, kefeni açıp alimin yüzünü görmek istediği sırada Şeyh Vefa'nın sağ eliyle yüzünü kapattığı rivayet edildi.
VEFA SULTAN TÜRBESİ NEREDE VE ESERLERİ NELER?
Ramazan ayında hayata veda eden alimin kabri, kendi adına yaptırılan Vefa Camii'nin haziresinde bulunuyor. İkinci Bayezid'in talimatıyla inşa edilen türbe, günümüzde ziyaretçilerini ağırlıyor. Hayatı boyunca birçok öğrenci yetiştiren alim, ardında Makam-ı Süluk, Şaz-ı İrfan, Evrad-ı Vefa ve Ruzname-i Vefa isimli tarihi eserler bıraktı. Ruzname-i Vefa eseri ilerleyen yıllarda Defterdar Ali Çelebi tarafından şerh edildi. Kendisine ağır yük taşıyan bir adamdan bahsedildiğinde kurduğu şu cümle hafızalara kazındı: “Abdest ibriğini taşımak, ondan daha zordur. Çünkü ağır yük taşımakta nefsin hazzı vardır. Ama abdest ibriğini taşımakta, nefse muhalefet etmek gerekir.”
