Küresel enerji piyasalarındaki dalgalanmalar taşımacılık sektörünü doğrudan etkilerken, okyanusun diğer yakasından nakliye harcamalarını hafifletecek dikkat çekici bir düzenleme geldi. Ağır vasıtaların yakıt giderlerini dizginlemeyi amaçlayan yeni adım, normal şartlarda otoyollarda tüketilmesi vergi suçu sayılan özel boyalı yakıtın önünü yıl sonuna kadar açtı.
KIRMIZI DİZEL NEDİR VE STANDART MOTORİNDEN NE FARKLI?
Rafineriden çıkan standart motorin ile kırmızı dizel arasında kimyasal bileşen ve çekiş gücü bakımından hiçbir teknik fark bulunmuyor. İki ürünü birbirinden ayıran temel unsur, yakıtın tahsis edildiği faaliyet alanı ve üzerindeki vergi yükümlülükleri olarak öne çıkıyor.
Resmi kurumlar; tarım arazilerinde çalışan traktörler, şantiyelerdeki iş makineleri ve sabit jeneratörler için sağlanan dizeli federal ile yerel vergilerden muaf tutuyor. Denetim ekiplerinin kaçak kullanımı sahada anında tespit edebilmesi amacıyla da bu vergisiz akaryakıtın içerisine kırmızı renkte özel bir boya katılıyor. Normal koşullarda tır, kamyon ya da otomobil gibi karayolu taşıtlarının deposunda bu renkli yakıtın bulunması, doğrudan vergi ihlali sayıldığı için ağır para cezalarıyla sonuçlanıyor.
REKOR FİYATLARIN ARDINDAN GELEN BAŞKANLIK KARARNAMESİ
Pompa tabelalarında galon başına 6,53 dolar sınırının aşılması ve tedarik zincirinde aksama tehlikesinin baş göstermesi, Washington yönetimini acil önlem almaya yöneltti. ABD Başkanı Donald Trump tarafından imzalanan kararnameyle, yalnızca arazi ve şantiyelerde yakılmasına izin verilen kırmızı dizel otoyollara inmiş oldu.
Alınan karar doğrultusunda galon başına tahsil edilen 24,4 sent tutarındaki federal tüketim harcı yıl sonuna kadar ertelendi. Eyalet yönetimlerinin de kendi vergilerini askıya alması senaryosunda, şehirlerarası sevkiyat yapan bir tırın tek depo dolumunda yaklaşık 150 dolar kâr sağlayacağı öngörülüyor. Söz konusu tutar Türk Lirası karşılığıyla değerlendirildiğinde, sürücünün cebine depo başına yaklaşık 7.500 TL avantaj olarak yansıyor.
TÜRKİYE'DE KIRMIZI DİZEL BENZERİ BİR UYGULAMA MEVCUT MU?
Gelişmelerin ardından Türkiye'deki akaryakıt takip prosedürleri de gündeme gelirken, yerli mevzuatta renklendirilmiş yakıt ayrımı uygulanmıyor. Yurt içi akaryakıt piyasasında kaçakçılığı önleme ve yasal ürün dolaşımını güvenceye alma süreçleri, yakıtın içerisine mikroskobik ölçekte karıştırılan ve gözle görülmeyen "Ulusal Marker" sistemi üzerinden yürütülüyor.
Kamu otoritelerinin çiftçilere ve deniz taşımacılığına sunduğu akaryakıt sübvansiyonları ise fiziki boyama yerine Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS), akıllı kartlar ve plakaya tahsisli elektronik fatura altyapısıyla yönetiliyor. Enerji yönetiminin çalışma programında ise Türkiye'de kırmızı dizele benzer fiziki bir renkli akaryakıt sistemine geçilmesine yönelik herhangi bir taslak ya da takvim bulunmuyor.
