Buharkent Ziraat Odası Başkanı Naim Özdamar, bölgede son 75 günde oluşan tarım ürünü alım fiyatlarına ilişkin açıklama yaptı. Özdamar, taze ve kuru incir başta olmak üzere sofralık üzüm ve zeytinde üretim maliyetleri ile satış fiyatları arasında büyük fark bulunduğunu belirtti. Açıklanan hesaplamalara göre üretici, taze incirde kilogram başına 84,55 TL, sofralık üzümde 37,22 TL ve sofralık zeytinde 89,15 TL zarar ediyor. Naim Özdamar, mevcut fiyatların Buharkent ve Türk çiftçisi açısından kabul edilemez olduğunu belirterek, üreticiden tüketiciye uzanan fiyat zincirinin denetlenmesini istedi.
TAZE VE KURU İNCİRDE ÜRETİCİ ZARARINA DİKKAT ÇEKİLDİ
Buharkent Ziraat Odası Başkanı Naim Özdamar’ın açıklamasında, ilçenin temel tarım ürünlerinden incirde üretim maliyetleri ile satış fiyatları arasındaki fark ayrıntılı olarak ortaya konuldu. Özdamar’ın verdiği bilgilere göre taze incirin kilogram üretici maliyeti 129,55 TL olurken, 2026 yılı satış ortalaması 45 TL olarak gerçekleşti. Bu hesaplamaya göre üreticinin kilogram başına zararı 84,55 TL, dekar başına zararı ise 76 bin 95 TL seviyesinde bulunuyor.
Kuru incirde de üreticinin benzer bir tabloyla karşı karşıya olduğu belirtildi. Kuru incirin kilogram maliyetinin 285 TL olduğunu aktaran Özdamar, 2026 yılı satış ortalamasının 110 TL'de kaldığını ifade etti. Açıklamada üreticinin kilogram başına zararının 110 TL, dekar başına zararının ise 33 bin 250 TL olduğu kaydedildi.
Özdamar, bu rakamların yalnızca üreticinin gelir kaybını göstermediğini, aynı zamanda tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından da ciddi bir sorun oluşturduğunu savundu. Üreticinin maliyetini karşılayamayan fiyatlarla ürün satmasının gelecek sezonlarda üretim kararlarını da etkileyebileceğine dikkat çekti.
ÜZÜM VE ZEYTİNDE MALİYET İLE SATIŞ FİYATI ARASINDA BÜYÜK FARK
Buharkent Ziraat Odası'nın açıklamasında sofralık üzüm fiyatları da üretici zararının önemli başlıklarından biri olarak yer aldı. Buna göre sofralık üzümün kilogram üretici maliyeti 49,22 TL iken 2026 yılı satış ortalaması 12 TL olarak gerçekleşti. Bu rakamlar üzerinden kilogram başına zarar 37,22 TL, dekar başına zarar ise 44 bin 664 TL olarak hesaplandı.
Sofralık zeytinde ise maliyet ve satış fiyatı arasındaki fark daha da yüksek seviyeye çıktı. Açıklamaya göre sofralık zeytinin kilogram üretici maliyeti 109,40 TL, satış fiyatı ise 20,25 TL. Buna göre üreticinin kilogram başına zararı 89,15 TL, dekar başına zararı ise 57 bin 947 TL olarak hesaplandı.
Naim Özdamar, incir, üzüm ve zeytinde ortaya çıkan rakamların Buharkent'teki üreticiler tarafından kabul edilemeyeceğini belirtti. Üretim maliyetlerinin altında kalan satış fiyatlarının çiftçinin ekonomik yükünü artırdığını ifade eden Özdamar, fiyat oluşumunda üreticinin daha fazla söz sahibi olması gerektiğini savundu.
NAİM ÖZDAMAR FİYAT OLUŞUMUNDA ARACILARA DİKKAT ÇEKTİ
Buharkent Ziraat Odası Başkanı Naim Özdamar, tarım ürünlerindeki fiyatların yalnızca arz ve talep koşullarıyla açıklanamayacağını öne sürdü. Özdamar, sanayici, aracı, ihracatçı ve konseylerin fiyat oluşumunda etkili olduğunu, alt kademelerde ise çengelci, merdiven altı ticaret yapanlar, toptancılar, komisyoncular, hal esnafı ve hal dışı esnafın bulunduğunu belirtti.
Açıklamada, bu aktörlerin uyguladığı fiyatların üreticiyi zarara sokarken tüketicinin de gıdaya erişimini zorlaştırdığı savunuldu. Özdamar'a göre üreticinin ürününü düşük fiyatla satmasına rağmen aynı ürünün tüketiciye ulaşana kadar çok daha yüksek fiyatlara çıkması, tarım piyasasındaki fiyat zincirinin daha yakından incelenmesini gerektiriyor.
Türkiye Ziraat Odaları Birliği'nin her ayın ilk haftasında açıkladığı üretici ve tüketici fiyat endekslerine de değinen Özdamar, tarım ürünlerinin aracıların eline geçmesinden sonra fiyatların yüzde 225 ile yüzde 800 arasında farklılaşabildiğini ifade etti.
BUHARKENT'İN TARIMSAL TİCARET HACMİ İÇİN VERGİ DENETİMİ ÇAĞRISI
Açıklamada, fiyatların yanı sıra tarım ürünleri ticaretinden oluşan ekonomik hacim ve vergi gelirleri de gündeme getirildi. Naim Özdamar, Buharkent'te taze incir üretiminin 22 bin 500 ton olduğunu belirtti. Aracıların alım rakamları üzerinden yapılan değerlendirmede bu üretimin yaklaşık 900 milyon TL'lik bir ticaret hacmine karşılık geldiği ifade edildi.
Sofralık zeytinde ise Buharkent'in ülke genelinde yüzde 11, GEKA Bölgesi'nde yüzde 6,5 üretim payına sahip olduğu belirtildi. İlçedeki sofralık zeytin üretiminin 11 bin 375 ton olduğu, üretici satış değeri üzerinden ise 227 milyon 500 bin TL'lik ticaret hacmi bulunduğu kaydedildi.
Özdamar, bu ticaret hacminden doğan vergi tahsilatının ilgili kurumlar tarafından değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Özellikle kayıt dışı ticaretin önüne geçilmesi gerektiğini vurgulayan Özdamar, mali kaydı bulunmayan aktörlerin piyasa üzerindeki etkisinin sınırlandırılmasını istedi.
ZİRAAT ODASI'NDAN FİYAT ZİNCİRİNİN TAMAMINA DENETİM TALEBİ
Buharkent Ziraat Odası Başkanı Naim Özdamar, çözüm için üreticiden tüketiciye uzanan fiyat zincirinin tamamının denetlenmesi gerektiğini belirtti. Özdamar özellikle kuru incir piyasasında mali kaydı olmayan ve açıklamada “çengelci” olarak tanımlanan kişilerin piyasa dışına çıkarılması gerektiğini savundu.
Özdamar'ın açıklamasında öne çıkan talepler şöyle:
Kayıt dışı ticareti önlemek: Özellikle kuru incir piyasasında mali kaydı bulunmayan alıcıların denetlenmesi istendi.
Fiyat zincirini izlemek: Ürünün aracıların elinden tüketiciye ulaşmasına kadar tüm aşamalardaki fiyatların kontrol edilmesi talep edildi.
Mali kayıtları incelemek: Tarım ürünleri ticaretindeki aktörlerin mali durumları ve vergi ödemelerinin sistematik şekilde denetlenmesi çağrısı yapıldı.
Tek fiyat uygulamasını araştırmak: Rekabet kurallarını ihlal ettiği öne sürülen tek fiyat uygulamalarının incelenmesi istendi.
Rekabet denetimini artırmak: Rekabet Kurulu'nun tarım piyasalarındaki denetimlerini sistematik hale getirmesi talep edildi.
Naim Özdamar, mevcut fiyatların Buharkent'teki üretici ve Türk çiftçisi açısından kabul edilebilir olmadığını belirterek, hem üreticinin maliyetlerini karşılayabileceği hem de tüketicinin gıdaya makul fiyatlarla ulaşabileceği bir piyasa yapısına ihtiyaç olduğunu vurguladı.
