Ortadoğu'da suların durulmadığı bir dönemde, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'a yönelik suikast girişimi uluslararası medyanın bir numaralı manşeti oldu. Pezeşkiyan'ın oğlu Yusuf, babasının ve üst düzey yetkililerin saldırıdan yara almadan kurtulduğunu belirterek, önlerinde uzun ve yıpratıcı bir savaş süreci olduğunu vurguladı. Yaşanan bu sıcak gelişme, reformist liderin geçmişine ve kökenine olan ilgiyi de anında zirveye taşıdı. Vatandaşlar yoğun bir şekilde "Mesud Pezeşkiyan aslen nereli", "Pezeşkiyan'ın hayatı" ve "hangi etnik kökene sahip" sorularına cevap arıyor.
MESUD PEZEŞKİYAN KİMDİR VE KAÇ YAŞINDA?
29 Eylül 1954 tarihinde İran'ın Batı Azerbaycan eyaletine bağlı Mahabad kentinde doğan Mesud Pezeşkiyan, siyaset dünyasının en tecrübeli ve dikkat çeken isimleri arasında yer alıyor. 2024 yılında, 69 yaşındayken cumhurbaşkanlığı koltuğuna oturan Pezeşkiyan, ülke tarihinin bu makama seçilen en yaşlı lideri unvanını elinde tutuyor. Farsçada "doktorlar" anlamına gelen bir soyada sahip olan siyasetçi, siyasetteki manevralarının yanı sıra azmi ve zorlu hayat mücadelesiyle de tanınıyor.
MESUD PEZEŞKİYAN TÜRK MÜ, ASLEN NERELİ?
Pezeşkiyan'ın etnik kökeni, seçim sürecinden bu yana en çok merak edilen konuların başında geliyor. Azeri bir baba ile Kürt bir annenin çocuğu olarak dünyaya gelen lider, İran Türkü kimliğini her fırsatta gururla savunuyor. Ülkedeki kültürel çeşitliliği temsil eden güçlü bir figür olan Pezeşkiyan, "Tanrı beni bir Türk olarak yarattı; hiç kimse Türklerin dili ve kültürü ile alay edemez" sözleriyle hafızalara kazındı. Ana dilde eğitim hakkını savunması, onun reformist ve kapsayıcı çizgisinin temelini oluşturuyor.
DOKTORLUKTAN SİYASETE: MESUD PEZEŞKİYAN'IN EĞİTİMİ VE MESLEĞİ NE?
Gençlik yıllarında tıbba yönelen Pezeşkiyan, Tebriz Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun oldu. 1980–1988 yılları arasındaki zorlu İran-Irak Savaşı'nda hem eline silah alıp cephede savaştı hem de doktor olarak yüzlerce askerin hayatını kurtardı. Savaşın ardından ihtisasına odaklanan isim, 1993 yılında kalp cerrahisi uzmanı oldu. Tıp dünyasındaki bu başarılı ivmeyi akademiye de taşıyarak, 1994–1999 yılları arasında mezun olduğu Tebriz Tıp Bilimleri Üniversitesi'nde rektörlük görevini üstlendi.
PEZEŞKİYAN'IN SİYASİ KARİYERİ NASIL BAŞLADI VE YÜKSELDİ?
Siyaset arenasına ilk adımını 1997 yılında Sağlık Bakan Yardımcısı olarak atanmasıyla atan Pezeşkiyan, dönemin reformist Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi'nin kabinesinde (2001-2005) Sağlık Bakanı olarak yer buldu. Bakanlık görevi bittikten sonra rotasını yasama organına çevirdi. 2008 yılından itibaren peş peşe beş dönem Tebriz milletvekili seçilerek halkla arasındaki güçlü bağı kanıtladı. 2016 ile 2020 yılları arasında ise İran Meclis Başkan Yardımcılığı yaparak siyasetteki etki alanını iyice genişletti.
İRAN CUMHURBAŞKANLIĞI SÜRECİ VE İSRAİL İLE GERİLİM
Eski Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi'nin helikopter kazasında trajik bir şekilde hayatını kaybetmesiyle erkene alınan 2024 seçimlerinde, Pezeşkiyan reformist kanadın tek adayı olarak sahneye çıktı. Muhafazakar rakibi Said Celili'yi mağlup ederek cumhurbaşkanlığı makamına oturan lider, göreve başladığı andan itibaren dış politikada kritik sınavlar verdi. Batı ile diyalog kapılarını açıp nükleer anlaşmayı canlandırmayı hedeflerken, kendisini bölgede giderek tırmanan büyük bir krizin tam ortasında buldu. Oğlu Yusuf Pezeşkiyan'ın duyurduğu ve yara almadan kurtulduğu son ABD-İsrail destekli suikast girişimi de, onun bu savaş ikliminde ne denli kilit bir figür olduğunu açıkça gösteriyor.
MESUD PEZEŞKİYAN'IN AİLESİ: EŞİNE NE OLDU?
Devletin zirvesindeki bu ismin kişisel hayatı ise büyük bir trajediye dayanıyor. Mesud Pezeşkiyan, 1993 yılında geçirdiği ağır bir trafik kazasında eşini ve bir çocuğunu kaybetti. Yaşadığı bu yıkıcı acının ardından bir daha evlenmeyen siyasetçi, hayatını geride kalan üç çocuğuna adadı. Hem anne hem baba olarak çocuklarını tek başına büyüten Pezeşkiyan'ın kızı Zahra, bugün alanında uzman bir kimya yüksek mühendisi. Özel yaşamında Nehcü'l-Belâga öğretilerine sıkı sıkıya bağlı olan lider, aynı zamanda büyük bir futbol tutkunu ve İran'ın ünlü Traktör takımının en vefalı taraftarları arasında yer alıyor.
