Geçim derdiyle boğuşan emekliler ve emekli adayları, sistemin adil bir yapıya kavuşması için gözlerini Ankara'dan gelecek yasal düzenlemelere çevirdi. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Uzmanı Özgür Erdursun, emeklilik sisteminde yaşanan tıkanıklıkları ve eğer hayata geçirilirse milyonları sevince boğacak 7 kritik reform paketini tek tek anlattı.
"EMEKLİLİK SİSTEMİ BİR AN ÖNCE GÜNCELLENMELİ"
Dünya Gazetesi'ndeki köşesinde sosyal güvenlik sisteminin röntgenini çeken Erdursun, mevcut yapının eşitsizlikler üzerine kurulduğunu belirtti. Özellikle aylık bağlama oranlarındaki adaletsizlikler, memur ile işçi arasındaki uçurumlar ve sisteme sonradan dahil edilen stajyer/çırak mağduriyetlerine dikkat çeken uzman isim, acilen masaya yatırılması gereken 7 maddeyi şöyle özetledi:
1. Erimiş Maaşlar ve Bağlama Oranları: Bugün emeklilerin yaşadığı sefaletin en büyük sebebi, yıllar içerisinde sürekli düşürülen "Aylık Bağlama Oranları" (ABO). Prim yatıran vatandaşın alacağı maaşı belirleyen bu oranların yeniden eski ve yüksek seviyelere çekilmesi şart.
2. Memurların "2008" Çıkmazı: 1 Ekim 2008 öncesi ve sonrası göreve başlayan memurlar arasında devasa bir uçurum var. Memurların aldığı maaşın büyük bir kısmı SGK'ya prime esas kazanç olarak yansıtılmıyor. Örneğin eline 70 bin lira geçen bir memurun SGK primi sadece 35-40 bin lira üzerinden yatıyor. Bu durum, emeklilikte büyük bir maaş kaybına yol açıyor.
3. Doğum Borçlanmasındaki Haksızlık: Kadın çalışanlara tanınan doğum borçlanması hakkı ne yazık ki eksik işliyor. Mevcut yasaya göre bir kadının doğum borçlanması yapabilmesi için önce sigortalı işe girmesi, ardından doğum yapması gerekiyor. İşe girmeden önce yapılan doğumlar borçlanılamıyor, bu durumun düzeltilmesi bekleniyor.
4. Bağ-Kur'lunun Prim Çilesi: Esnaf ve sanatkârların omuzlarındaki 9.000 günlük prim yükü, sistemin en çok tartışılan sorunlarından biri. Bağ-Kur prim gün sayısının 7.200'e (SSK ile eşit) düşürülmesi uzun süredir vaat ediliyor.
5. Tescil Bekleyen Mağdurlar: Vergi mükellefi olduğu veya oda kaydı bulunduğu halde geçmişte Bağ-Kur tescilini yaptırmayan ve o günleri borçlanamayan yüz binlerce esnaf, af ve geriye dönük tescil hakkı bekliyor.
6. Staj ve Çıraklık Mağduriyeti: Meslek liselerinde veya çıraklık okullarında staj yaparken verilen sigorta kartları, emeklilik (uzun vadeli sigorta) için başlangıç sayılmıyor. Yalnızca iş kazası ve meslek hastalığını kapsayan bu sistem, milyonlarca kişinin mağduriyetine neden oluyor.
7. EYT'yi Kaçıran Kademe Mağdurları: 8 Eylül 1999 öncesi sisteme girenler EYT hakkı kazandı ancak 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında işe girenler sadece birkaç gün ya da ayla yıllarca fazladan çalışmak zorunda kaldı. "Kademe bekleyenler" olarak bilinen bu grup için kademeli bir yaş indirimi şart.
Erdursun, değerlendirmesini şu sözlerle noktaladı: "Sosyal güvenlik sisteminin yarattığı bu boşluklar nedeniyle milyonlarca insan mağdur durumda. İktidarın önümüzdeki dönemde bu 7 kritik başlıktan hangilerine neşter vuracağını ve çözüm üretip üretmeyeceğini merakla bekliyoruz."
