Asıl sorunun EYT olmadığını, henüz emekli olmamış çalışanların e-Devlet üzerinden yaptıkları hesaplamalarda düşük rakamlarla karşılaşmasının da bunu kanıtladığını ifade ediyor.
Erdursun'a göre sorunun kökeni, EYT'nin yürürlüğe girdiği 3 Mart 2023 tarihinde değil, 1 Ekim 2008 tarihinde değişen emekli aylığı hesaplama sisteminde yatıyor. Erdursun, EYT yasası hiç çıkmamış olsaydı bile emekli aylıklarının günümüzdeki gibi düşük kalmaya devam edeceğini vurguluyor.
Sistemin düşük aylık üretmesinin temel nedenleri Erdursun tarafından şöyle sıralanıyor:
Aylık bağlama oranlarının düşmesi (özellikle 2000 ve 1 Ekim 2008 sonrası dönemler için).
Güncelleme katsayılarının değişmesi.
Büyümeden ve gelişmeden emeklilere verilen payın azalması.
e-Devlet Hesaplamalarındaki Çarpıcı Tablo
Çalışanların e-Devlet üzerinden (SSK için '4A Emekli Aylık Bilgisi Hesaplama', Bağ-Kur için '4B Emekli Aylık Bilgisi Hesaplama') görebildikleri tahmini aylıklar, sorunun boyutunu gözler önüne seriyor.
Erdursun'un verdiği örneklere göre:
-
Asgari ücretle çalışanların yanı sıra, asgari ücretin iki veya iki buçuk katı maaş alanların da tahmini emekli aylıkları yaklaşık 20.000 TL seviyelerinde hesaplanıyor.
-
Asgari ücretin dört, beş veya altı katı ücret alan, yani gelir seviyesi yüksek kişilerin tahmini aylıkları dahi 25.000 TL ile 28.000 TL arasında kalıyor.
-
Kendi primini yüksekten ödeyen (örneğin brüt asgari ücretin üç katı üzerinden) Bağ-Kur sigortalılarında durum daha da çarpıcı; bağlanacak aylıklar beklentilerin oldukça altında kalıyor.
Çözüm Önerisi
• Özgür Erdursun, sistemin yapısal sorunlarının göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguluyor.
• Türkiye’deki sosyal güvenlik sisteminin yeniden ele alınması gerektiğini belirtiyor.
• Çalışanların ödedikleri prim ile alacakları emekli aylığı arasındaki bağın güçlendirilmesini öneriyor.
• Bu bağ güçlendirilmezse, uzun yıllar çalışıp yüksek prim ödeyen milyonlarca kişinin emeklilik döneminde ciddi gelir kaybı yaşayacağı konusunda uyarıyor.
