Kurban Bayramı yaklaşırken, özel sektörde mesai trafiği ve hesaplamalar şimdiden netleşmeye başladı. SGK Başuzmanı İsa Karakaş, bayram süresince çalışacak olan işçilerin sahip olduğu mali ve hukuki hakları detaylandırdı. Karakaş'ın açıklamaları, mesai ücretlerinden işten çıkarma riskine kadar birçok kritik başlığı kapsıyor.
ONAY OLMADAN ÇALIŞMAYA ZORLANAMAZSINIZ
İş sözleşmesinde aksine bir madde bulunmuyorsa, işçinin açık onayı olmadan bayramda mesai yaptırılması hukuka aykırı kabul ediliyor. Uzmanlar, sırf bayramda işe gitmediği için işten çıkarılan işçinin kıdem tazminatı hakkı doğduğunu belirtiyor. Daha önceden çalışma onayı veren personelin ise bu kararını 30 gün önceden yazılı bir bildirimle geri çekme hakkı bulunuyor.
BAYRAM MESAİSİ ÜCRETİ NASIL HESAPLANIYOR?
Bayram tatillerinde çalışan işçinin emeği yasalarla güvence altına alınıyor. İsa Karakaş'ın paylaştığı bilgilere göre, bayramda çalışmayan işçi maaşını tam alırken, çalışan işçiye ilave günlük ücret ödenmesi gerekiyor. Kısacası, bayramda harcanan bir günlük emek, işçiye iki günlük ücret olarak geri dönüyor.
ÖRNEK HESAPLAMAYLA ÇİFTE YEVMİYE
Sistemin nasıl işlediğini somut bir örnekle açıklamak mümkün. Günlük net ücreti 4 bin TL olan bir çalışan, bayramda görev yaptığı her gün için toplam 8 bin TL kazanç elde ediyor. Kurban Bayramı'nın 4,5 günlük süresi boyunca kesintisiz çalışan bir işçinin, mevcut maaşına ek olarak 18 bin TL ödeme alması yasal bir zorunluluk.
"SONRA İZİN KULLANIRSIN" TEKLİFİ YASAL MI?
İşverenlerin bayram dönemlerinde sıklıkla başvurduğu "Bayramda çalış, haftaya izin kullan" yaklaşımının hiçbir yasal dayanağı bulunmuyor. Bayram mesaisinin karşılığı sadece nakit ücretle ödenebiliyor. Ayrıca, yapılan çalışma haftalık 45 saati aşıyorsa, işçinin çifte yevmiyeye ek olarak yüzde 50 zamlı fazla mesai ücreti de talep etme hakkı doğuyor.
GECİKEN ÖDEMELER İÇİN FAİZ HAKKI
Bayram mesaisi ücretlerinin, tıpkı normal maaş gibi zamanında ödenmesi gerekiyor. Ödemelerin geciktirilmesi durumunda ise işçinin devreye sokabileceği ek yasal haklar mevcut. Çalışanlar, zamanında yatırılmayan mesai alacakları için faiz talep edebiliyor.
