Dünkü yazımızda gıda fiyat artışlarının ülkesel ve küresel açıdan nedenlerini ele almış,tarım sektörüne etkilerini ortaya koymuştuk.
Bugün ise genel anlamda tarımsal ürün ve gıda fiyat artışlarının nedenlerini konuşacağız.
Türkiye’de tarımsal piyasalar çok fazla ürün içermesinden ve etkileyicilerinin çok fazla olmasından dolayı işleyiş açısından homojenlikten oldukça uzaktır. Bu konuda çeşitliliği azaltma ve ihtisaslaşmanın yolunu açmak için Tarım Ve Orman Bakanlığı tarafından uygulamaya konulan “Tarım Havzaları Programı” hedef ürün seçiminde ve destekleme kapsam ve miktarlarında yapılan yanlışlıklar nedeniyle amaçlanan hedefe ulaşamamıştır.
Tarım Havzaları Programı hububat alanlarını, yem bitkileri üretim sürecini, yağlı bitkileri koruma hedeflerine odaklanırken geniş çerçevede Türk tarımının bütününü kucaklama fırsatını kaçırmıştır.
Üretici fiyatlarındaki istikrarsızlık mevsimsel değişkenlik üretim miktarını ve kalitesini de olumsuz etkilemektedir. Bu çeşit faktörlerin etkisiyle talepte meydana gelen çeşitlilik fiyatlarda dalgalanma görülmesine neden olmakta, bu da tarımsal piyasaların doğal bir sonucu olmaya başlamış ve kronikleşmiştir.
Piyasa işleyişi benzeşik olmadığından üretimi kontrol etmek güçleşmektedir. Bu durum üreticilerin gelir tahminlerini zorlaştırmakta, arz talep dengelerini sürekli bozmakta,tarım ürünü ve gıda fiyatlarında istikrarsızlığa ve sürekli fiyat düşüşlerine yol açmaktadır.
Tarım ürünü ve gıda fiyatları bazı uç örnekleri görmezden gelirsek, denetleme açısından bir başıboşluk içerisinde yuvarlanmaktadır. Bu durum üreticinin sürekli kaybetmesine ve tüketicinin çok yüksek fiyatlarda gıda satın almasına veya gıdaya ulaşamama olgusunu yaratmaya başlamıştır.
Tarım ürünleri ve gıda fiyatları üzerinde piyasaların yapısal özelliği yanı sıra çok sayıda unsur bu sonuca etkide bulunmaktadır.
Gıda fiyatlarında yaşanan artışlar bir yandan tüketicilerin beslenme maliyetini artırırken, diğer yandan enflasyon üzerinde baskı oluşturarak sosyal ve ekonomik açıdan toplumsal yapıyı olumsuz etkilemektedir. Enflasyonun neden olduğu fiyat artışları düşük gelir düzeyine sahip hanelerde daha ağır etkiler bırakmakta, tüketicilerin gıda maddelerine olan talebini de azaltmaktadır (Eştürk ve Albayrak, 2018: 155).
Tüm dünyayı etkisi altına alan gıda fiyatlarındaki artış trendine Türkiye de dahil olmuştur. Yaşanan ekonomik krizler, iklimsel değişiklikler ve enerjide dışa bağımlılık süreçleri Türkiye’yi derinden etkilemiştir.
Tüm Dünyada gıda fiyatları gerilemesi sürerken Türkiye’de fiyat artış sürecini devam etmektedir.
