Aydın tarımının yoğun faaliyetlere sahne olduğu bugünlerde ,bu köşeden okuyucularımıza, Aydın tarımının tarihinden,özellikle 19. Yüzyıldan ve seçilmiş bölge olarak Ortakçı(Buharkent) Kazasını odak alarak bi “Tarım Tarihi sunumu yapacağız.
Aydın Dağlarının güney eteklerinde Büyük Menderes’in kuzeyinde palamutlarla kaplı bayırların altında yönü güneye dönük kasaba ve köylerden ibarettir. Güneye meyilli sahalarda küçük parseller halinde tarım alanları yer almaktaydı. Bu alanlarda sulanamayan kısımlar hububat, incir ve zeytine ayrılmışken sulanabilen arazilerde sebze, meyve üretimi yapılmaktaydı.
Ortakçı Kazasına ait Doğu Aydın Ovaları Kızıldere’den başlamakta, Kuyucak Kasabasının yaklaşık 4 km. kadar batısında Kestel Çayına kadar uzanan, ekilebilir verimli bir ova olup tarla, bağ, bahçe, Büyük Menderes kenarlarında azmak alanlar ve meralarla kaplıdır.
Ova ve dağ kısmındaki arazilerde buğday, arpa, üzüm, bostan, tütün, pamuk, bakla ve palamut gibi ürünler yetiştirilmektedir Bunlardan sadece palamut doğal bir biçimde yetişmekte, kendiliğinden üremektedir. Günümüzde tarla, kültür bitkileri ve meyve tarımı açısından iyi durumda olan Ortakçı Kazasının arazilerinin, XIX. yüzyıl ortasındaki kullanım şekline ait bilgileri ortaya koyabiliriz.
Ortakçı Kazasına ait köyler içerisinde Çobansalu ve Bilara köylerinin Temettüat Defterleri tarafımızdan bulunamamıştır. Ortakçı Kazasına ait elimizde bulunan 11 Temettüat defterlerindeki bilgilere göre bu soruya cevap vermeye çalışılacağız.
Temettüat defterlerindeki bilgilerden, Kuyucak Kazasında oturan hane ve kişilerin arazileri ile bunlar üzerinde ekim dikimi yapılan ürünlerin neler olduğu ve bu ürünler için ayrılan tarım alanlarının büyüklüğü ve hâsılatlarını tespit edilebilmek mümkün olabilmektedir.
Arazileri “çoğunlukla” desenlerine göre ele aldığımızda şu manzara ile karşılaşmaktayız:
Genellikler tarlalardan oluşmakta, ekilen tarlaların sahibi Aydın Vilayeti Baş Kapucubaşısı Tavaslı zade Osman Ağa olup Kızıldere’de yaşayanlar büyük bir çoğunlukla Tavaslı zade Osman Ağa’nın tarlalarında ırgat, kiracı ve ortak (yarıcı) olarak çalışmakta veya ortak olarak tarlaları işlemektedirler. Bir bölümü ise tarlaların kiracısı durumundadırlar.
Tarlalarda büyük bir çoğunlukla susuz tarım tekniği ile arpa ve buğday ekilmektedir. Çok az miktarda meyve bahçesi bulunmakta, geniş sayılabilecek otlaklara sahiptir.
Kuyucak Kazası gelirleri içerisinde incir ve pamuk ile beraber en önemli gelir kaynağı palamuttur. Palamut koruları, yaklaşık olarak 1000 m. rakımlardan köy ve kasabaların içerilerine kadar uzanmakta; doğu ucu Kızıldere’de başlayan palamut koruları yoğun bir biçimde Kuyucak mahallelerinin batısına kadar uzanmaktadır.