Geçtiğimiz günlerde Erbeyli İncir Araştırma Enstitüsü’nün ev sahipliğinde Aydın Valisi Sayın Osman Varol başkanlık ettiği “İncir Değerlendirme Toplantısı” yapıldı.
Bu toplantıda özellikle incir ihracatı sorunlar ele alındı.
Toplantının giriş bölümünde Ege Kuru Meyve Ve Mamulleri ihracatçı Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Sayın Yusuf Gabay’ın, sorunun özeti ve ana hatları ile ilgili sunumu gayet olumlu ve meselenin özüne dikkat çekecek nitelikteydi.
2025 yılında olduğu gibi 2026 yılında da ihracatçının ana sorunu” aflatoksin ve okratoksin” idi.
İncir meyvesinde tamamen zararlı ve gıdada en tehlikeli mantarlar sınıfında yer alan aflatoksin ve okratoksinler özellikle AB’ye kuru incirlere bulaşık halinde ihracatı halinde geri bildirim (imha için geri gönderilme) yapılmakta, sonucunda ihracatçılarımız milyonlarca TL. zarara girmektedirler.
Bazı ihracatçılar konkordato (iflas) isteğinde bulundukları gibi ihracata devam etmek isteyen ihracatçılar da ihracat için kuru incir almada haklı olarak, çekimser davranmaktadırlar.
Sorunun temelinde aflatoksin ve okratoksin etmenlerinin AB kıstaslarının altında düzeylere çekilmesi gelmektedir.
Ancak ihracatçılar tarafından yanlış tespitler yapılmakta olması bu sorunun önünde engel olarak durmaktadır. Şöyle ki;
· Adı geçen mantarların suç ve günahı nerdeyse tamamen üreticilere yüklenmeye çalışılmaktadır ki bu yanlış bir yaklaşımdır. Aflatoksin ve okratoksinin ortaya çıkmasında üreticinin herhangi bir suçu ve dahli bulunmamaktadır. Bu mantarlar doğal olarak doğada yer almakta ve iklim şartlarını müsait bulunca hızla çoğalmaktadırlar.
Bunun sahada ( bahçede ve üretici elinde iken) çoğalmasının önüne geçilmesinin çareleri aranmalıdır. Ve çare bulunabilir.
· Gerçekte ise ,her ne kadar aflatoksinin var olma süreci üretici elinde başlamakta ise de binlerce kat artması aracıların,değnekçi,kantarcı,depocu,toptancı,tüccar,işletmeci ve ihracatçının depolarında gerçekleşmektedir.Adı geçen aracıların ısı ve nem kontrollerinin İl Tarım Orman Müdürlüğ ekiplerince yapılmakta olması sorunu kökten çözememektedir.Zira 2025 yılında İl Tarım Orman Müdürlüğü,Aydın İlinde 472 incir deposunda yaptığı denetimlerde 1 milyon 509 bin TL. ceza kesmiştir. Ceza birim başına 22 bin 250 TL. Cezanın herhangi bir caydırıcılığı yoktur.Depocu için 200 KG incire karşılık gelmektedir. Sorunun diğer bir yönü) ise (Aflatoksin ve okratoksin artışı ) depolanan incirlerin insan boyu yığınlar halinde ilk ihracat tarihine kadar bu depolarda sağlıksız biçimde bekletilmesinden kaynaklanmaktadır.
Çözümler:
Aflatoksin ve okratoksin mücadelesi üreticiden başlanmalıdır.
Aflatoksin tespitine yarayan UV lambalar - Ege Kuru Meyve Ve Mamulleri ihracatçı Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Sayın Yusuf Gabay’ın açıkladığı gibi- Ziraat Odaları aracılığı ile acilen üreticilere dağıtılmalı; Erbeyli İncir Araştırma Enstitüsü-Ziraat Odaları ve İlçe Tarım Müdürlükleri koordinesi ile Aflatoksin ve okratoksin mücadelesi eğitimi başlamalıdır.
Üreticilerin Aflatoksin ve okratoksin bulaşmış incirleri Valilik ve Tarım Ve Orman Bakanlığı genelgesi ile üreticiden alınarak değerlendirilmeli,üretici mağdur edilmemelidir.
Üretici ve ihracatçılarımıza hayırlı bir incir sezonu dileği ile…
