TBMM gündemine hazırlanan “Toptancı Hal Yasası “ ile ilgili görüşlerimizi dün ortaya koymaya başladık.

Ve eski yasalar ve taslaklarından amaç, yöntem ve piyasa hakimiyeti açısından herhangi bir fark görmediğimiz için yazımıza genelde “karamsarlık” hakim oldu.

Yazının bu bölümünden sonra hitabım yasayı hazırlayan Hazine ve Maliye, Ticaret, Tarım ve Orman ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik bakanlıkları bürokratlarına…

Taslaktaki amaç,hedef ve uygulamalar içerisinde “Üreticilerin örgütlü yapılar üzerinden ürünlerini pazara ulaştırabilmesi, doğrudan satış kanallarına erişebilmesi ve tedarik zincirinde daha etkin rol üstlenmesi yeni çalışması”

Burada uygulamanın ne olacağı açıkça belirtilmemiş.Sedece toplumcu-idealist bir cümle kurulmuş.

Bu amaca ulaşmak için AB uygulama ve yasalarına bakmanız yeterli idi.AB Birliğinin pek çok ülkesi bu sorunu “-,aracıların üreticiden doğrudan ürün alamaması ve ürün tedarik kurumunun sadece üretici kooperatifleri ve üretici birlikleri olduğu yönündeki kesin yasal tedbiri ile aşmıştır.

Bizde ise işletmeci,gıda sanayicisi,ihracatçı ve zincir marketler doğrudan üreticiden tarım ürünü ve gıda almayı tercih ederler.Çünkü Üretici Kooperatiflerinden alacakları mallar vergiye tabi olacaktır.

“Hallerde bildirim, satış ve denetim süreçlerinin dijital altyapıyla daha şeffaf yürütülmesi; stok takibinin güçlendirilmesi ve ürünlerin kalite sınıflandırmasına ilişkin sorumlulukların artırılması… “ cümlesi bir idealden öteye geçmiyor.

Birincisi denetlemeler sistematik,amaca yönelik değil.İkincisi Toptancı Halleri kadar gıda ticareti yapan küçük hal benzeri ve her ilçede bulunan “hal karikatürü” yerleşkeler kesinlikle denetlemeye tabi değil;ve en az vergi ödeyen aracı kesimini temsil etmekteler.

Öncelikle bu yerleşkelerin “adam” edilmesi gereklidir.

Kamuoyunu -bu yasa tasarısı dışında kalmak üzere ekliyorum-aldatan asli ticari unsur-gıda enflasyonunun kimler tarafından yaratıldığı sorusudur.

TZOB’un her ay başında yayınladığı “Aylık gıda fiyat hareketleri,üretici-tüketici fiyat aralığı,tarımsal girdi fiyat hareketleri vs.” analiz raporları “suçlu” yu ortaya koymakta.

Şu anda tüm meyve ve sebze çeşitleri,üretici fiyatları bazında mevsimsel etkilere rağmen maliyet fiyatlarının %50-80 arasında eksi fiyatlarla satılıyorsa,üretici-tüketici fiyatları arasındaki makas%350-%1000 arasında geziniyorsa bunun neden aracılar ve aracı ötesi tedarik zincirindeki yapılardır.

Çözüm ise amaçlarda belirtildiği gibi aracı sayısını azaltmak,sistematik denetleme düzenine geçmek,kooperatifleri yasal mevzuat ve finansal açıdan aracıdan daha güçlü hale getirmektir.

Kısacası tek çözüm doğru ticaret sistemi ve güçlü kooperatiflerdir.