Dün başladığımız Aydın ve İzmir illerinde kuru incir ticaretini analiz eden yazımızı sürdürüyoruz.
Yazımızda 2025-2026 yıllarında önemli meyvelerde fiyat kırımlarını ortaya koymuş,bu fiyatların kırılmasında rol alan aracılardan ihracatçıların konum ve fiyat konusundaki faaliyetlerini ele almaya başlamıştık.
İhracatçılar dış fiyatları ve alım taleplerini gözden geçirdikten sonra fiyat belirleme işinin hazırlıklarına girerler.
Önce incir ihracatının tehlikede olduğunu,pek çok ihracatçının bu işi bırakmak üzere olduğunu anlatırlar.2026 yılında “aflatoksin” de olduğu gibi.
Öncelikle kuru incir rekoltesini belirlenmesi için kurulan “rekolte komisyonlarına etki ederek rekolteyi olduğundan yüksek göstermeye çalışırlar ki fiyatları düşürebilsinler.
Rekolte rakamları oynamak daha eski sezonlara kadar uzanmasına rağmen yakın dönemlerde 2013- 2014 sezonunda 61 909 ton iken 2014- 2015 sezonunda 69 731, 2015- 2016 sezonunda 74 505,2017-2018 sezonunda 78 200, 2018- 2019 sezonunda 80 000, 2019- 2020 sezonunda 89 000 ton olarak belirlenmiştir. Bu uydura rekoltelere TÜİK ve BÜGEM de alet edilmiştir.
2020’li yıllarda Tarı Orman Bakanları bu rekolte rakamlarına itibar etmeyip kuru incir fiyatlarının düşmesinin önüne geçmek için rekolte açıklaması yapmaktan kaçınmışlardır.
Ancak 2026 yılında bir oldu bitti ile Tarım Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı’ya verilen, 94 bin ton kuru incir rekoltesi açıklanmıştır.Bu açıklama da aracıların hedefine ulaşmasını sağlamış ;bu yazı yayına hazırlanırken kuru incir üretici fiyatları 51-55 kalibre incir için 90-150 TL. aralğında idi.
İncir üretici fiyatlarının uygulanması ihracatçıdan aşağı doğru işlemektedir.İhracatçılar arzu ettikleri fiyatı işletmeci,depocu,tüccar,komisyoncu,toptancılara empoze ederler.
Bu kesim de kuru incir alım fiyatlarını güncelleyerek Çengelcilere bildirirler.Bu arada Çengelcilerin incirde kilo başı alacakları komisyon bu kesim tarafından belirlenir.
İlk kuru incir ürününün üretici elyle satışının başlanması ile” kontrol” amacı” ile çengelciler az miktarda ürün alımına başlarlar. Ardından yeni talimatlar gelene kadar alımlara ara ve aralar verilir.
Bundan da üreticinin “panik” lemesi hedeflenir.
Peki bu ticari düzenin bu şekilde işlemesinin üreticiye zararları ile kazancın kaymağını yiyenler ayan beyan ortada iken niçin önüne geçilmez.
Burada “denetleme” sözcüğü devreye girer.
İncir fiyatlarında denetleme yok denecek kadar azdır. Rekabet kuralları işlememektedir.
Görev kimlerindir? Maliye, (İl Defterdarlık Vergi Denetleme Kurulu-Rekabet Kurulu)Ticaret, Tarım Ve Orman Bakanlıkları’nın…
