Söke’de 1980 yılının başından itibaren başlatılan “Atatürk’ü Anma” çalışmaları, “Atatürk’ün doğumunun 100. Yılının kutlanması ve Atatürk Kültür Merkezi kurulması hakkındaki 2302 sayılı yasa, resmi gazetenin 26 Eylül 1980 gün ve 17117 sayılı nüshasında yayımlanarak yürürlüğe girerek çalışmalara başlandı.Söke’de Kaymakam Doğan Ünlüsoy Başkanlığında kurulan Atatürk’ün doğumunun 100. Yılını kutlama komitesi, Atatürk’ün Söke’yi ziyaretinin 4 Şubat 1924 olduğunu tespit eder. Bütün çalışmalar bu tarihe göre başlatılır ve 1980 yılından itibaren Söke’de 4 Şubat tarihlerinde bir çok anma törenleri düzenlenir.Ancak değerli yazar arkadaşımız Yaşar Çağbayır, Atatürk’ün Söke’ye ziyaret tarihinin 4 Şubat değil, 9 Şubat olduğunu açıklar. Bu bilgiyi Genel Kurmay Başkanlığından elde ettiğini söyler ve o tarihten günümüze kadar “Atatürk’ü anma törenleri her yıl 9 Şubat günleri kutlanır.Ancak 9 Şubat tarihinin de yanlış olduğu 2001 yılında ortaya çıkar. 2001 yılında Söke Belediyesi ile Adnan Menderes Üniversitesi’nin ortaklaşa düzenledikleri sempozyumda Atatürk’ün Söke’ye ziyaret tarihinin kesin olarak 8 Şubat olduğu kesin olarak ortaya çıktı. Ancak gerçek tarih olan 8 Şubat’ta Söke’de Atatürk’ü anma töreni hiç kutlanmadı. Bu yazıyı kaleme aldığım tarih olan 8 Şubat’ta ilçemizde doğru tarihte kutlama töreni yapılır mı bilemem. Ama 1981 yılından günümüze 37 yıl geçti ve Söke halkı yanlış bir tespitin kurbanı olarak Atatürk’ün Söke’yi ziyaretini hep yanlış günlerde kutladı.



ATATÜRK’ÜN SÖKE’Yİ ZİYARETİ


Atatürk’ün 8 Şubat 1924 tarihinde Söke’yi ziyaretiyle ilgili Anadolu Ajansından alınarak Ahenk’te yayınlanan haber şu şekildedir: “Reisi Cumhur Gazi Mustafa Kemal Paşa hazretleriyle refika-i muhteremleri 8 Şubat Cuma günü Ayasuluk harabelerini (Efes Harabeleri) gezmiş ve badehu Kuş Ada ve Söke’yi teşrif buyurmuşlardır. Kuş ada ve Söke’de ve güzergahta halk nakabili tarif sürür ve şadmani içinde Reis-i Cumhur hazretleriyle refikaları Latife Gazi Mustafa Kemal hanımefendi hazretlerini istikbal ve pek samimi Cumhuriyet pervane tezahüratta bulunmuşlardır. Kuşada Belediyesi’nde öğle taamı etmişlerdir. Reis-i Cumhur hazretleri Söke’de Türk Ocağının resmi Kuşadının icra buyurmuşlardır ve geç vakit trenle İzmir’e avdet buyurmuşlardır.”Gazete konu ile ilgili olarak, Türk Ocağı reisi İsa imzasıyla Atatürk’ün halkın samimi tezahüratı ile Türk Ocağını açtığına ve tezahüratın devam ettiğine dair aldığı bilgiyi de aktarıyor. Ayrıca Atatürk’ün Söke’yi ziyareti dolayısıyla Aydın Vilayeti ve halkının saygılarını sunmak üzere oluşturulan bir heyetin Söke’ye gittiği de belirtiliyor.Elimizdeki kaynaklarda Atatürk’ün Söke’de bir konuşma yaptığına dair bilgi bulunmamaktadır. Ziyaretle ilgili en ayrıntılı bilgi, Rifat Korkut imzasıyla Sada-yı Hak Gazetesi’nde yayınlanan ve edebi bir tarzda kaleme alınan yazıda bulunmaktadır. Yazıya göre, bir gün önce sağanak yağışın hüküm sürdüğü Söke’de 8 Şubat günü “Ilık” bir Reisi Cumhur havası vardır. Halk büyük küçük caddeleri doldurmuş, caddeler bayraklarla, mersin dallarıyla süslenmiştir. Kuşadası caddesi büyük Gaziyi karşılamak için gelen insan kalabalığıyla dolmuştur. Atatürk ve beraberindikeliri getiren otomobiller hızla Söke’ye girdikten sonra saat tam dört buçukta Atatürk aracından inmiştir. Atatürk kurbanlar kesilmesi ve dualar edilmesinden sonar ilerleyerek askerlere seslenmiş ve hatırlarını sormuştur. Atatürk’ü biraz gerisinden eşi Latife hanım takip etmiştir. Atatürk askerlerden sonra sırasıyla halkı, halk temsilcilerini, dernek ve dernek temsilcilerini selamlamıştır. Tezahürat ve sevinç dalgası sürürken, itidalini kaybederek Atatürk’ün ellerini öpenler ve sarılananlar olmuştur.Atatürk’ün Mustafa Kemal Paşa kendi asrının zihayat bir ayinesidir. Türki nkılabında alemşumul bir tesir ika eyledi. Türk muhitinin bütün düşüncelerini takrir etmek kudretini nefsinde cem eyledi. O sade bir zeka değil, umumun aziz Türk mütefekkirlerinin fikirlerini birkaç asır kadar ifadeye müktedir kabiliyette bir zeka. Keskin bir kuvvei mümeyyize gibi şaşkın nadiren doğurduğu. Nadiren tesadüf eylediği bir deha. Sadece keskin bir zeka idi” tanımladığı yazıda halkın derin bir huşu ve ihtiramla o zekayı alkışladığı belirtilmektedir. Atatürk ve beraberindekiler karşılama töreninden sonra Belediye’de kendileri için hazırlanan yere geçtiler. Buradaki çay ziyafeti sürerken dışarıdaki halkın tezahüratı devam etmiştir. Atatürk yoğun tezahürat üzerine Belediye Başkanı aracılığıyla halka en samimi selamlarını iletmiştir. Belediyede bir süre dinledikten sonra Türk Ocağına geçmiştir. Ocağın açılış töreni Atatürk’ün ziyareti gününe ertelenmişti. Atatürk Ocağın açılışını yaptıktan sonra burada biraz dinlenerek kahve içmiştir. Fikir İdman Yurdu ve Türk Yurduna ait değerlere günün anısına yazılar yazdıktan sonra, akşam karanlığı ufku kaplarken ocaktan ayrılmıştır. Eşi Latife Hanımla birlikte Söke eşrafından Hüseyin beyin evine gitmişlerdir ve burada biraz dinlenmişlerdir. Ayrılma vakti geldiğinde, kalabalığın yoğun alkışlar arasında trene binen Atatürk halkını uğurlar olsun Allah sizinle beraber olsun” temennilerini selamlayarak Söke’den 8 Şubat akşam vakti ayrılmıştır.”

Not: Gazete haberi, Anadolu Ajansından alınmıştır.